Modeontwerper Jan Taminiau legt uit waarom je een vlek op je kleding moet koesteren

Jan Taminiau: "Wat ik aan het doen ben wil ik verder ontwikkelen en nog meer goede kleding maken."Beeld ANP

Jan Taminiau is vooral bekend geworden door de blauwe inhuldigingscreatie die hij ontwierp voor koningin Máxima. Die staat nu te schitteren op een overzichtsexpositie van zijn werk in Utrecht. Mode-expert en docent Els de Baan legt de couturier 'College Tour'-vragen van haar studenten voor.

In een ballroom setting sprankelen rijk geborduurde topstukken de bezoeker tegemoet. Zo stap je in het Utrechtse Centraal Museum direct de wereld van de couture binnen. Daarin is nog tijd en aandacht voor traditionele, ambachtelijke handwerk- en productietechnieken en voor het ontwikkelen van unieke materialen en stofbewerkingen. Glitter, glans en glamour. Hoe ontstaan die exquise ontwerpen? Via een uitgezaagd silhouetgezicht stappen we bijna letterlijk in het hoofd van couturier Jan Taminiau (1975). Inspiratiebronnen, proefmodellen en borduurstaaltjes geven een inkijkje in het denk- en werkproces van de ontwerper.

Op mijn verzoek maakten eerstejaars modestudenten van de Rotterdamse Willem de Kooning Academie vragenlijstjes. Wat willen modeontwerpers in spe weten en leren van deze meester? Jan Taminau beantwoordde ze in de zonnige tuin van het museum, bij een glaasje water. Er waren afvinkvragen: Hoeveel pasbeurten zijn er nodig? ("Vier of vijf"). En doelgerichte vragen: Hoe kiezen uw klanten een ontwerp? Dat gebeurt op drie manieren: "A - ze iets kiezen uit mijn collectie; B - ingrediënten uit collectie zijn uitgangspunt voor een ontwerp en C - de kleding wordt speciaal ontworpen voor de klant".

Uiteraard stelden zij ook 'de College Tour-vraag': Welk advies heeft u voor modestudenten? Taminiau: "De basis van wat je moet doen is kíjken. En durven te laten zien wat jij hébt gezien en hóe je het hebt gezien. Kopiëren wat anderen doen is niet interessant. Vertrouw erop dat jíj, met het door jouw geziene en verwerkte, uniek bent."

Op de tentoonstelling illustreren talloze voorbeelden Taminiau's kijk op de wereld. De 'waardeloze' schatten van oma's zolder, gescheurd kinderkamerbehang, de natuur, de Japanse kamer in paleis Huis Ten Bosch, verre reizen. In alles kan hij iets zien om te verwerken in stoffen, vormen, dessins of details.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

In het Centraal Museum in Utrecht wordt werk van Jan Taminiau getoond.Beeld Ernst Moritz

Vindt hij zichzelf een innovator? "Toen ik begon was handwerk, borduren, een kind van het verleden. Toch omarm ik het ambacht omdat ik het van essentiële waarde vind naar dingen te blijven kijken en er de tijd voor te nemen. Op die manier ben je innovatief bezig. Maar ambacht is niet alleen naald en draad, het ambacht van de toekomst is computerwerk. Ik teken alles op mijn iPad, pen en papier gebruik ik bijna niet meer. Zo kan ik ideeën die ik in het vliegtuig krijg meteen schetsen en doorsturen."

De kleding (waaronder vier japonnen van de koningin en een door Lady Gaga gedragen avondjurk) toont verbluffende staaltjes van nieuw en overweldigend handwerk. In de mechanisch bewegende outfits uit zijn nieuwste collectie zijn duizenden fonkelende pailletten met de hand vastgezet en verwerkt tot verrassende trompe-l'oeil (gezichtsbedrog) effecten. Suggesties van dubbele lagen stof die onder de zoom uit lijken te piepen of een subtiele boezem-draperie getuigen van groots vakmanschap.

Een vlek

Vernieuwend was ook zijn befaamde Postzak-collectie waarin hij gebruikte postzakken verwerkte tot couturekledingstukken. Koningin Máxima droeg er ooit eentje. Volgens Taminiau weerspiegelt een postzak het leven zelf. Er is mee gesleept, de zak heeft schade, zit vol vlekken en vervoerde 'emoties' zoals lieve en boze brieven, vrolijke ansichtkaarten en keiharde aanmaningen. "Wat geleefd heeft moeten we koesteren, vieren, liefhebben. Een vlek op je kleding is jóuw vlek, uit jóuw leven. In dat doorleefde schuilt voor mij schoonheid. Koester de vlek in plaats van 'm te verachten."

Op de vraag of hij weleens vastloopt in zijn creatieve proces antwoordt hij met een ferm 'nee'. "Ik loop niet vast, maar het proces zit wel vol gevoelens, emoties, weerstand en dat is allemaal lichamelijk. Op de academie leerde ik goed naar mezelf te kijken en te begrijpen wat je lichaam doet. Want ontwerpers moeten afstand nemen van iets waarop ze net verliefd zijn geworden. Het ontwerpproces is vergelijkbaar met een verliefdheid. Het begint met daten. Je flirt wat, bent misselijk en dan komt de stap van aanraken. De liefde wordt beantwoord, er ontstaat een situatie die je wilt. Dan volgt de rust. Helaas moet je die als ontwerper meteen weer om zeep helpen. Je moet afstand nemen en door naar het nieuwe. Inspiratie stopt nooit. Bij alles wat je aan het creëren bent moet je telkens keuzes maken. Zodoende kun je altijd verder."

Wat zijn z'n toekomstplannen? Taminiau: "Wat ik aan het doen ben wil ik verder ontwikkelen en nog meer goede kleding maken. Nog meer kunnen borduren, kennis vergaren, technieken uitwerken zoals het met de hand beschilderen van stoffen, het combineren van prints en 3D borduren en experimenteren met weven. En ik wil een jurk nog meer in beweging kunnen brengen zodat er nog meer magie ontstaat. Ik wil groeien in mijn werk."

Tentoonstelling

Jan Taminiau: Reflections, Centraal Museum, Utrecht, t/m 26 augustus. Het museum biedt borduurworkshops, publieke gesprekken met Jan Taminiau en andere activiteiten: www.centraalmuseum.nl. Toegangskaarten worden online en via de kassa verkocht in time slots. Boek: 34,95 euro

Lees ook: Iris van Herpen: 'Alles wat ik maak is draagbaar, ook mijn jurken van plexiglas'

Iris van Herpen (33) begon in 2007 haar eigen modelijn en trok al snel internationaal de aandacht met haar eigenzinnige ontwerpen en experimenten met materialen. In tien jaar tijd groeide haar bedrijf uit tot een toonaangevend label in de internationale modewereld. In oktober 2017 kreeg ze de belangrijkste kunstprijs voor haar grensverleggende mode: de Johannes Vermeer Prijs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden