Modebewuste Wilhelmina hield van sprankelende kleding

FRED LAMMERS

APELDOORN - Jarenlang hingen ze in kasten of lagen keurig opgevouwen te midden van veel mottenballen in dozen in het Haagse paleis aan het Noordeinde. Vanaf morgen zijn ze vier maanden te bezichtigen in Nationaal Museum Paleis Het Loo, de plek waar de vroegere eigenares een belangrijk deel ervan lang geleden ook heeft gedragen.

Je kunt zeggen dat daar nu bijeen is gebracht wat resteert van de garderobe van koningin Wilhelmina. Dat is meer dan menigeen ooit heeft kunnen vermoeden. Niet alleen haar inhuldigings-, verlovings- en trouwjapon hebben de tand des tijds doorstaan. Het Friese kostuum dat haar in 1892 cadeau werd gedaan is er ook nog. Evenals de japon, gekocht in Wenen, die dienst deed bij het toneelstuk 'Uit liefde voor de kunst'. Daarin speelde Wilhelmina als zestienjarig meisje op 2 augustus 1897, ter ere van de 39ste verjaardag van haar moeder Emma, een hoofdrol.

Kinderjurkjes uit de tijd dat Wilhelmina in de rouw was voor haar in 1890 overleden vader, het Veluwse kinderkostuum waarvoor Evertjen van der Zande, de min van koningin Wilhelmina, model stond, hoeden gebruikt tijdens militaire inspectietochten, kleding gedragen bij erepromoties en uit het laatst van haar leven een degelijk mantelpak en een comfortabele huisjas, zijn allemaal bewaard en worden nu geëxposeerd.

Doeltreffend en sober gekleed, vaak met een vosje om, zo leeft Wilhelmina voort in de herinneringen van velen. Maar er was ook een periode in haar leven dat Wilhelmina zeer modebewust was en prachtige gewaden droeg die niet onderdeden voor de sprankelende kleding waarin keizerin Elisabeth van Oostenrijk (Sissi) zich in de vorige eeuw presenteerde. Beroemde modehuizen in Parijs, Wenen en Engeland waren haar leveranciers.

Het was koningin Emma die ervoor heeft gezorgd dat er ook op kledinggebied veel bewaard bleef. Zij zag die koninklijke uitmonsteringen terecht als een stuk historisch cultuurbezit. Dochter Wilhelmina trad in haar voetsporen.

Wat opvalt is dat er zuinig met mooie kledingstukken werd omgesprongen. Japonnen werden herhaaldelijk vermaakt en op die manier vele keren gedragen. De paarse velours mantel met bijpassende hoed, versierd met veren van een maraboe, die Wilhelmina tijdens een rijtoer door Amsterdam op 13 juni 1937 droeg trok zij ook aan bij de doop van haar kleindochter Beatrix op 12 mei 1938 en drie maanden later bij feestelijkheden ter gelegenheid van haar 40-jarig regeringsjubileum. Na de oorlog droeg Wilhelmina onderdelen ervan nog diverse keren, o.a. bij de doop van prinses Christina in oktober 1947 en een jaar later bij haar gouden regeringsjubileum.

De rechtvallende zilverbrokaat japon, vervaardigd voor het zilveren regeringsjubileum in 1923, deed in 1926 verkort en met een sleep die een andere vorm had gekregen weer dienst bij het zilveren huwelijksfeest.

Oude rekeningen hebben veel duidelijk gemaakt over de herkomst van kledingstukken en de prijzen die Wilhelmina ervoor neertelde. In vergelijking met buitenlandse collega's was Wilhelmina zuinig. Met de 12 000 gulden die zij voor de oorlog jaarlijks aan haar garderobe uitgaf stond zij onderaan de rij.

De geëxposeerde kledingstukken zijn de afgelopen jaren geconserveerd. Slijtageplekken zijn niet vernieuwd, wat wordt getoond is volledig authentiek. Dat geldt ook voor de accessoires zoals satijnen en kalfslederen pumps, en kousen. Wilhelmina hield van kleurtjes, soms heel felle. De koninklijke leveranciers moesten van onbesproken gedrag zijn. Schoenleverancier Berenbak in Den Haag verspeelde de klandizie toen uitlekte dat hij en een paar personeelsleden trouwe bezoekers waren van socialistische bijeenkomsten.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden