In MemoriamMirella Freni

Mirella Freni (1935-2020) was het toonbeeld van de volmaakte prima donna

Mirella Freni met een van haar vaste zangpartners Plácido Domingo in 2004, één jaar voor haar afscheid na een opvallend lange carrière van vijftig jaar. Beeld AP

Een terugkeer naar Nederland, daar kwam het helaas nooit van. Mirella Freni, die afgelopen zondag in haar woonplaats Modena op 84-jarige leeftijd overleed, zong in 1963 voor het laatst in Nederland. Dat was in het Holland Festival, waar ze straalde in de rol van Nannetta in Verdi’s ‘Falstaff’. Op de historische live-opname ervan is dat fantastisch terug te horen. Freni was toen een jonge ster en was hier samen met veel beroemde collega’s van de Milanese Scala te gast. Carlo Maria Giulini dirigeerde. In de jaren ervóór, toen haar ster nog rijzende was, zong ze hier in ‘Faust’, ‘La bohème’, ‘Turandot’ en ‘Carmen’. Marguerite, Mimì, Liù en Micaëla – vier meisjesrollen die ze tussen 1959 en 1961 bij De Nationale Opera vertolkte en die haar lyrische stem pasten als een handschoen.

Na die ‘leerjaren’ in Holland ging het snel met Freni’s carrière. Ze brak internationaal door als Donizetti’s Adina op het festival van Glyndebourne in 1962, en debuteerde daarna met groot succes in alle grote operahuizen in Europa en de Verenigde Staten. Nederland werd te klein voor haar. Al waren er even geruchten dat de prima donna hier toch nog een concert zou geven. Dat was in 1994 toen haar tweede echtgenoot, de beroemde Bulgaarse bas Nicolai Ghiaurov, optrad in de Kerstmatinee met Riccardo Chailly. La Freni werd toen in de gangen van het Concertgebouw gespot en de hoop gloorde dat ze hier toch nog een keer live in de zaal te horen zou zijn. Die plannen gingen helaas niet door, want wat was het mooi geweest als het ‘koekoeksjong’ van toen, dat in Nederland zulke mooie kansen had gekregen, hier nog een keer had kunnen stralen als volgroeide en volmaakte nachtegaal.

La Prudentissima

Want volmaakt, dat was Freni. De perfecte ­lyrische sopraan, die een onnavolgbaar gestroomlijnd legato koppelde aan een puur en wonderschoon geluid dat in alle registers even mooi bleef. Daar waar sommige van haar beroemde collega-sopranen en tijdgenoten wat van hun gouden timbre in de hoogste regionen moesten inleveren, krampachtiger en scheller klonken, bleef dat van Freni stralend, ontspannen en helemaal intact. Dat had alles te maken met een geweldige techniek, maar ook met de keuzes die Freni in haar lange carrière heeft gemaakt. Haar bijnaam was ‘La Prudentissima’, de voorzichtige. Een etiket dat ze te danken had aan de omzichtigheid waarmee ze nieuwe, zwaardere rollen aan haar repertoire toevoegde. De titelrollen van Puccini’s ‘Tosca’ en ‘Madama Butterfly’ zong ze nooit in het theater, maar wel in de opname-studio. Daar kun je zo’n rol in etappes zingen, met genoeg herstel- en rustmomenten voor de stembanden. Sommigen vonden dat eigenlijk niet kunnen. Als je een rol niet op toneel hebt gezongen, er ervaring mee hebt opgedaan, zou je nooit volledig in een personage kunnen kruipen. Volgens hen mist er dan wat. Freni heeft het ongelijk van deze stelling meerdere malen bewezen.

Het was Herbert von Karajan die haar naar zwaardere rollen coachte. Maar toen hij haar vroeg om de titelrol in Puccini’s ‘Turandot’ in te studeren, zei ze resoluut ‘nee’. Dat deed je eigenlijk niet tegen een Von Karajan, maar de maestro bleef haar desondanks tot het eind van zijn leven trouw. Dat leverde vooral schitterende uitvoeringen en opnamen van Verdi-opera’s op.

Een ongeëvenaard Kersenduet

In 2005 nam Freni afscheid van het toneel. Dat deed ze tijdens een gala dat de Metropolitan Opera in New York voor haar had georganiseerd. Het was precies 50 jaar na haar debuut in Modena als Micaëla in Bizets ‘Carmen’. Toen Freni een dochter kreeg, noemde ze haar Micaëla. In een opvallend lange carrière heeft Freni met alle groten der aarde gezongen. Een speciale band had ze Luciano Pavarotti, die even oud was, en net als zij in Modena geboren was. Je moet natuurlijk altijd oppassen met grote uitspraken, maar hun opname van ‘La bohème’, samen met Von Karajan, is gewoon de beste die er is. En dan is er nog ‘L’amico Fritz’ van Mascagni, een opera die voor hun stemmen gemaakt leek te zijn. Hoe zij tweeën het beroemde ‘Kersenduet’ uit deze opera zingen, is ongeëvenaard. Legato, legato, legato. Volmaakte lijnen, gedragen door die twee wonderschone, lyrische stemmen.

Lees ook:

Mirella Freni, ‘de voorzichtige’

Een geheim voor haar lange, gezonde carrière heeft Freni niet. “Ik heb nooit een echt voorbeeld gehad. Ik wilde liever een kleine Freni zijn, dan een grote kopie van iemand anders. Je moet kunnen luisteren naar je eigen stem, naar je eigen techniek. Als je zelf plezier hebt aan je eigen stem dan zullen anderen dat ook doen.”

Mirella Freni grote afwezige in ‘Pavarotti’

Anderhalf uur lang zit je in spanning op haar te wachten, maar afgezien van een vluchtig fo­tootje komt ze helemaal niet voor in ‘Pavarotti’. De grote afwezige in de nieuwe documentaire over Luciano Pavarotti (1935-2007) heet Mirella Freni.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden