Review

Minimale orgelwerken van Jan Welmers

Onder de Nederlandse orgelcomponisten heeft Jan Welmers school gemaakt doordat hij als eerste de principes van de minimal music ging gebruiken. Het orgel leent zich hier ook wonderwel voor, vooral als het in een kerk met een ruime akoestiek staat. Door de nagalm klinken de snel herhaalde tonen en motieven bijna als een continu klankveld, dat geleidelijk van kleur verandert.

Voor het eerst werd een hele cd, JAN WELMERS' ORGAN WORKS (lbcd89), gewijd aan de 'repetitieve' werken van Welmers. Hierop spelen de organisten Jan Hage, Jetty Podt, Berry van Berkum, Willem Tanke en Ko Zwanenburg respectievelijk 'Sequens' (1979), 'Passacaglia' (1965(), 'Litanie' (1988), 'Licht en donker' (1996) en 'Invocazioni' (1989). Welmers' bekendste werk, 'Laudate Dominum' ontbreekt overigens. Waardevol is dat de cd is opgenomen op het instrument waarop deze composities ontstonden, het König-orgel van de Sint-Stevenskerk te Nijmegen, waarvan de componist de vaste bespeler is.

Minimal music, zoals die door Steve Reich en Philip Glass in Amerika ontwikkeld is, kenmerkt zich door een niet-westers gevoel voor tijd.

Structuur, vorm en dramatische opbouw is er nauwelijks. De voortdurend herhaalde, doorgaans slechts langzaam zich ontwikkelende motieven appelleren niet aan het analytische luistervermogen: de luisteraar neemt de muziek veeleer als een 'Gestalt' waar.

Het boeiende van Jan Welmers is, dat hij in zijn repetitieve orgelwerken wél naar climaxen toewerkt en structuren aanlegt, die eigenlijk niet bij minimal music horen.

Ook citeert hij andere stijlen, zoals het Gregoriaans in het openingswerk van de cd, 'Sequens'.

Dit maakt het luisteren naar deze muziek voor de orgelliefhebber wellicht ook gemakkelijker.

Overigens spreekt deze stijl toch wel aan - of juist helemaal niet, want voor minimal music is een bepaalde luisterinstelling en smaak vereist.

Maar wie zich als volledig overgeeft aan deze muziek wordt vanzelf meegesleept door de onafgebroken stroom van orgelklanken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden