Taal Ton den Boon

‘Min of meer’ heeft ‘meer of min’ nu geheel verdrongen

Het is een lezer opgevallen dat Nederlanders ‘min of meer’ zeggen als ze ‘enigszins’ (dat wil zeggen in geringe of hogere mate) of ‘ongeveer’ bedoelen, terwijl in vergelijkbare uitdrukkingen in andere talen niet min, maar meer vooropstaat: more or less, mehr oder weniger, plus ou moins, mas o menos (Spaans), mer eller mindre (Zweeds). “Heeft dat”, zo oppert hij, “te maken met onze zuinige, calvinistische volksaard?”

Hoewel zo’n cultuurhistorische exegese van een taalverschijnsel tot de verbeelding spreekt, is de werkelijke verklaring prozaïscher: het bijwoord min is in de vorige eeuw verdrongen door minder. Daardoor hebben we het bijvoorbeeld ook niet meer over ‘een min juiste keuze’ of ‘een min gewichtige beslissing’. Alleen in de samenstelling ‘minvermogend’ treffen we het oorspronkelijke bijwoord min nog aan.

Johan Huizinga

Toen min nog wél als bijwoord (met de betekenis weinig of minder) in gebruik was, was de va­riant ‘meer of min’ courant naast ‘min of meer. ‘Negentiende-eeuwse schrijvers hebben het over ‘meer of min nauwkeurige beschrijvingen’ of ‘een meer of min aardige intrige’ en zelfs in de vorige eeuw was ‘meer of min’ niet ongebruikelijk. Zo wisselde de historicus ­Johan Huizinga ‘min of meer’en ‘meer of min’ nog af in zijn boeken. Tegen het einde van de twintigste eeuw tref je de variant ‘meer of min’ al niet of nauwelijks meer aan.

Wie net als in more or less en de vergelijkbare uitdrukkingen in andere talen ook in onze taal ‘meer’ voorop wil zetten, kan trouwens altijd nog een van de synoniemen van min of meer kiezen, namelijk ‘in meerdere of mindere mate’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden