null Beeld

PodcastRecensie

‘Mijn oma de soldaat’ vertelt het vergeten verhaal van de KNIL-vrouwen

Hoe belandde een Hollandse meid in de dekolonisatieoorlog in Indonesië? De podcastserie ‘Mijn oma de soldaat’, vertelt de vergeten geschiedenis van het vrouwenkorps van het KNIL aan de hand van het persoonlijke verhaal van ‘oma Mies.’

Het begint als een mantelzorgproject, stelt podcastmaker Jorien Wallast in de eerste aflevering. Haar oma Mies gaat fysiek achteruit, maar vertelt nog graag en goed. En dus besluit Wallast in 2018 het levensverhaal van haar grootmoeder vast te leggen. “Ik ben geboren, dat weet je, in 1921”, zo steekt oma Mies met haar trage, krakende stem van wal. “Ik woog maar vier pond.”

Wallast stuit op een vergeten stukje geschiedenis: het vrouwenkorps van het Koninklijk Nederlands Indisch Leger, het VK KNIL, waarmee oma Mies in 1949 naar Indonesië vertrok. Wat deed een Hollandse meid, door haar vrienden ‘de freule’ genoemd, in een dekolonisatieoorlog?, vraagt Wallast zich af. En waarom is er zo weinig bekend over het werk van de vrouwelijke soldaten? In vijf afleveringen zoekt de podcastmaker naar antwoorden.

Intrigerend

Het resultaat is een wat ongefocust maar intrigerend verhaal over een in de Tweede Wereldoorlog volwassen geworden vrouw, die maar niet kan wennen aan het burgerlijke leventje dat erop volgt. Ze ontvlucht Nederland om deel te nemen aan een oorlog waar ze vrijwel niets van af weet.

Oma Mies vertelt bloemrijk over haar tijd bij het vrouwenkorps. Over de reis aan boord van het luxe passagiersschip de Willem Ruys, haar werk als secretaresse van de commandant van Batavia en de haast filmische relatie met haar grote liefde Johannes.

Hoewel oma Mies overlijdt voordat haar kleindochter goed en wel aan de reconstructie van haar persoonlijke geschiedenis kan beginnen, vormen de eerder opgenomen gesprekken de kern van het verhaal. De fragmenten worden aangevuld met archiefmateriaal en interviews met historici.

Lastige vragen

Het is ongemakkelijk dat oma Mies zich de oorlog in Indonesië vooral lijkt te herinneren als een heerlijke tijd, vol feesten en partijen. Wallast gaat lastige vragen daarover niet uit de weg. In de podcast heeft ze interviewfragmenten verwerkt, waarin ze haar grootmoeder kritische kwesties voorlegt, meestal zonder een bevredigend antwoord te krijgen.

Misschien is het vanwege die ontwijkende antwoorden dat Wallast de behoefte voelt om in de laatste aflevering uitgebreid stil te staan bij de gruwelen van de dekolonisatieoorlog. Ook benoemt ze de emoties zie zijzelf en haar moeder daarbij voelen.

De podcastmaker doet dat explicieter dan nodig. Sterker was het geweest om de manier waarop oma Mies cruciale informatie over politionele acties lijkt te zijn vergeten – terwijl ze vrijwel al het andere nog precies weet te beschrijven – voor zichzelf te laten spreken. Desondanks is Mijn oma de soldaat een krachtig voorbeeld van een kleine geschiedenis die een veel groter verhaal vertelt. Het doet de vraag rijzen: hoeveel vergeten delen van onze geschiedenis gaan nog schuil in de levensverhalen van onze ouders en grootouders?

‘Mijn oma de soldaat’ is een podcast van NPO Radio 1 en KRO-NCRV. De afleveringen zijn te beluisteren via de site van NPO Radio 1, iTunes, Spotify en andere podcast-kanalen.

Lees ook:

‘Buiten de muren’ gaat over de worstelingen van ex-gevangenen Harry en Bram. Slagen zij erin hun leven te beteren?

In de podcast ‘Buiten de muren’ volgt radiomaker Marjolein Knol twee ex-gevangenen nadat ze hun cel mogen verlaten. Hoe vergaat het Harry en Bram?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden