Taal Peter-Arno Coppen

Mijn huiswerk voor Jan Beuving

Beeld Trouw

Ik had voor vandaag eigenlijk iets over een sinterklaasliedje gepland, maar als Trouw-columnist Jan Beuving mij in het weekend huiswerk opgeeft, maak ik dat natuurlijk eerst even. Beuving had bij ‘Nieuwsuur’ Renske van der Veer, directeur van het Centrum voor Contraterrorisme, de volgende zin horen uiten: “Het eerste wat bij mij opkwam, waren twee dingen”. Die zin zou ‘grammaticaal al enige frictie verraden’, maar op de keper beschouwd ook nog ‘wiskundig onjuist zijn’, omdat twee dingen niet tegelijk kunnen opkomen.

Mijn huiswerk begint met de vaststelling dat het hier spreektaal betreft. Als ik de zin terugluister, hoor ik een dikke ‘eh’ achter ‘bij’ (heel ongebruikelijk), en ‘waren’ wordt half ingeslikt alsof de spreekster er zelf ook moeite mee heeft, maar nu eenmaal door moet. Ik denk dat Beuvings observatie dat ‘Het eerste’ als enkelvoudig onderwerp ervaren wordt en ‘waren’ dus eigenlijk ook enkelvoud zou moeten zijn, in principe juist is.

De volgende logische stap is dan echter: is het inderdaad beter om te zeggen ‘Het eerste wat bij me opkwam was twee dingen’? Ik denk het niet. Dat komt omdat je enerzijds hebt ‘Dat zijn twee dingen’, waarbij het werkwoord zich richt naar het naamwoordelijk deel en niet naar het onderwerp, en anderzijds ‘Twee dingen waren (vormden) het eerste wat mij opviel’, waar ‘het eerste wat mij opviel’ eerder iets betekent als ‘meteen opvallend’.

Taal rondt voortdurend de exacte waarheid af, concludeert Beuving. Dat zou echter betekenen dat je die exacte waarheid altijd kent. Taal is nooit meer dan een benadering van de exacte waarheid, zou ik zeggen.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden