Migrantenstroom in beeld

Europeanen moeten weten wat zich aan hun grenzen afspeelt, vindt fotograaf Piet den Blanken. Hij legt al twintig jaar de sociale ellende van migranten vast. Zijn werk wordt nu tentoongesteld, al is het daar volgens hem niet voor bedoeld.

Fotograaf Piet den Blanken (1951) fotografeert al ruim twintig jaar migranten. Zijn werk werd onlangs, op initiatief van de SP-fractie, tentoongesteld in het Europese parlement. Vanaf 18 september hangen zijn foto’s in de Laurentiuskerk in Dongen (N-B).

„Eind jaren ’80 fotografeerde ik de Mexicaans-Amerikaanse grens. Midden jaren ’90 zag ik soortgelijke toestanden in Europa, aan de Oder-Neissegrens tussen Oost en West. Daarna ben ik steeds naar die plekken afgereisd waar bizarre toestanden met immigranten ontstonden: Afrikanen op de Canarische eilanden, of de vluchtelingen in Frankrijk die bij Calais in kampementen wachtten op een kans om de oversteek te maken naar Groot-Brittannië.

Nadat ik eerst op Tenerife was geweest, ben ik naar Mauretanië en Senegal gegaan, om in beeld te brengen vanwaar ze vertrokken. En om dezelfde reden ben ik, nadat ik op Lampedusa was geweest (een Italiaans eiland waar veel illegale immigranten aankomen, red.) afgereisd naar Libië.

Maar ook de legale immigratie boeit me; bijvoorbeeld die van Roemenen die legaal naar de EU-lidstaten vertrekken, en die dan als werkkrachten in Roemenië worden vervangen door Chinezen.

Wat me aan het onderwerp fascineert is de sociale ellende, en wat migranten allemaal op het spel zetten. Ik voel me betrokken bij deze nieuwe onderkaste, en ik vind dat Europeanen moeten weten wat er zich aan hun grenzen afspeelt. Ik blijf wat dat aangaat een kind van de jaren ’60.

Ik ben een politieke fotograaf. Ik fotografeer eigenlijk niet met de bedoeling om aan de muur te worden opgehangen. Ik beschouw mezelf als fotojournalist: ik hoor in de krant en niet in een tentoonstellingsruimte.

Door de jaren heen zag ik het probleem zich verplaatsen. Eerst was er een run op Ceuta. Toen daar een hek omheengezet werd, werd Lampedusa de plek. Toen Berlusconi met Kadafi overeenkwam om ze terug te sturen, concentreerde het probleem zich op de Canarische eilanden. De patrouilles daar intensiveerden zich, en nu is Griekenland voor 88 procent van de illegale migranten de plek van aankomst.

Ongetwijfeld wordt ook dat probleem weer eens verder verplaatst, naar Litouwen, Oekraïne, of weet ik waar. Hoe het wel moet? Dat weet ik ook niet. Ik ben journalist, ik signaleer.

Het wordt steeds lastiger om dit soort foto’s te verkopen. De laatste jaren richten Nederlandse media zich steeds meer op binnenlandse onderwerpen. Steeds vaker vragen ze: wat is de link met Nederland?

Verder is het voor alle fotojournalisten lastiger geworden om aan de bak te komen. Door de digitalisering is er een veel groter aanbod gekomen van goede foto’s.

Mijn foto’s over de vluchtelingen zijn allemaal op analoge film, en zwart-wit. Ik ben nu eenmaal met de serie begonnen vóór het digitale tijdperk, en ik wilde de vorm niet opeens doorbreken door op digitaal over te schakelen. Het moest er van begin tot eind hetzelfde uitzien. Daarbij: het grote voordeel van digitaal fotograferen is dat je je materiaal met grote snelheid kunt aanbieden, met dit werk komt het daar minder op aan.

De keuze voor zwart-wit heeft ook met het onderwerp te maken. Ik hou erg van kleurenfotografie, maar kleuren maken foto’s vaak te mooi en te bont voor dit onderwerp. Kleuren kunnen heel erg afleiden, zwart-wit brengt je terug naar de essentie.

Het is lastig werken: migranten willen vaak niet met herkenbaar in beeld komen, ze zijn bang dat dat hun zaak schaadt. En de autoriteiten werken ook vaak tegen: je krijgt vaak geen toegang tot plekken waar migranten aankomen of worden vastgehouden.

Ik heb voor de tentoonstelling 45 sterke foto’s uitgekozen, allemaal van de randen van Europa. Dat is een centraal thema, als ik er foto’s uit de Dominicaanse Republiek of de Mexicaans-Amerikaanse grens tussen had gedaan, krijg je een ratjetoe.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden