Opinie

Michael Flatley overschrijdt grenzen

Aan het eind van de aan hem gewijde documentaire die de NPS vanavond in 'Het uur van de wolf' uitzendt, zit de Ierse danser Michael Flatley met twee schoenen in de hand die duidelijk sporen van intensief gebruik vertonen. Hij filosofeert er wat op los en constateeert dat die schoenen, die hem al vele diensten hebben bewezen, in feite symbolisch zijn voor zijn leven. ,,Ze zijn afgetrapt en hebben evenals ik veel doorgemaakt. Je kunt er allerlei parallellen uit trekken'', vindt Flatley.

Fred Lammers

Het megaster zijn is hem niet komen aanwaaien, hoewel hij erkent dat het lot hem kennelijk goed was gezind, want zonder een grote dosis geluk kom je er niet. Talent moeten kansen krijgen door te breken.

Als Flatley nu ergens optreedt voor een publiek van een man of achtduizend is succes verzekerd. De danser volgt daarbij een vast patroon. Als hij opkomt loopt hij eerst een keer of vijftien over het podium heen en weer en onderneemt hij enige gymnastische toeren, door kenners vergeleken met een paard dat plotseling uitbreekt. Daarop volgt een explosie van dans, waarbij de menigte in de zaal zich laat opzwepen. Michael Flatley doet dat op zijn beurt ook. Vandaar dat hij zich laat overhalen tot diverse toegiften. Eigenlijk is hem dat te veel, want aan het slot van een voorstelling is hij afgepeigerd. Het publiek verlangt echter dat hij zijn eigen grenzen overschrijdt. Mentaal is zo'n toegift (en zeker drie, zoals meestal gebeurt) te veel van het goede. ,,Tijdens de voorstelling trekt het publiek reeds veel energie uit me en na die toegiften ben ik volkomen op.'' Flatley volgt dan een beproefd ritueel. Hij steekt zijn hoofd in een gereedstaande emmer met ijswater.

De carrière van Flatley vertoont een grillige lijn. Geboren uit Ierse ouders in Chicago leek hij voorbestemd als arbeider niet boven het maaiveld uit te komen. De danslessen, waar hij als jongetje van elf mee begon, waren in het begin ook geen echt succes en toch droomde Michael Flatley naar hij nu vertelt er als jongetje van zes al van in die richting iets te presteren. Op school was hij een dromerig jongetje dat met zijn gedachte vaak ergens anders was dan in het leslokaal. Op de middelbare school kreeg hij ook vaak standjes, omdat hij niet bij de les was, maar naar buiten staarde naar onbekende verten. Over die verten liet hij zich niet uit. Flatley stond toen al voor ogen wat hij na jaren bereikte. In die schooljaren waren gevechten met scholieren van concurrerende scholen concreter. Michael sloeg als het op boksen aankwam geen gek figuur. Je kunt het zien als het stalen van zijn spieren voor zijn huidige krachttoeren op het toneel.

Zijn Ierse achtergrond bleef een rol spelen. Bij de wereldkampioenschappen dans in Dublin trok hij als 15-jarige sterk de aandacht. Vanaf dat moment ging het bergopwaarts met Michael Flatley. Zijn probleem was dat hij wilde dansen zoals hij dacht dat het goed was en dat druiste regelmatig in tegen de opvattingen van zijn leermeesters. Dat hij een Yank was, bleek ook een handicap om in Ierland door te breken. Vandaar zijn besluit een tijdlang in Ierland te gaan wonen om van nabij te ondervinden hoe Ieren over dansen denken. Flatley raakte diep onder de indruk van de geestkracht en passie die Ieren kenmerkt. Dat uit zich al eeuwenlang in het feit dat overal waar Ieren bij elkaar zijn er wordt gedanst en gezongen.

In het verleden gebeurde dat bij de Ieren thuis. Opgezweept dansten ze dan via de keukendeur naar buiten, het veld in. Daar gebeurden vervolgens dingen die van de in Ierland machtige rooms-katholieke kerk niet mochten. In een tegenactie gingen de kerken zelf dansavonden organiseren. Ze hadden daar de zaken onder controle en verdienden er ook nog aan.

Flatley ging zelf dansles geven. Zijn dansklas werd een groot succes. ,,Ik had op een gegeven moment over de driehonderd leerlingen en verdiende veel geld, maar ik was ongelukkig. Ik wilde zelf dansen. Lesgeven ligt me niet, vooral niet omdat ik met veel ongemotiveerde kinderen kreeg te maken. Zij wilden helemaal niet dansen, hun ouders wilden dat ze op dansles gingen. Zo'n basis is uiteraard verkeerd.'' Flatley sloot zich aan bij beroemde Ierse groepen als The Chieftains. Daarmee maakte hij wereldtournees. Hij slaagde er in als ster van de groep het publiek tot ongekende hoogten op te jutten en liet toe dat het publiek met hem hetzelfde deed. Vooral toen hij als tussendoortje ook nog een nummertje fluit ging spelen had hij het gemaakt.

De echte doorbraak kwam toen hij op het Eurovisie Songfestival in 1994 het zeven minuten durende pauzenummer verzorgde.

Zijn show 'Riverdance' leverde hem een wereldhit op, maar dat succes eindigde in een kater toen Flatley ruzie kreeg met de producer die hem totaal aan banden wilde leggen. Het was Flatleys vader die hem uit het dal trok. Met zijn nieuwe, zelf gefinancierde spektakel 'The Lord of the Dance' drong Flatley door tot de Radio City Hall in New York. Dat was de vervulling van zijn kinderdromen. ,,Iedere solo die ik ooit, sinds mijn kindertijd, voor mezelf bedacht was gemaakt voor de Radio City Hall.''

Vandaar dat de tegenwoordig in Los Angeles wonende Flatley kinderen die ook van iets ogenschijnlijk onbereikbaars dromen voorhoudt die dromen niet overboord te zetten. Als je het heilig vuur bezit, zal zo'n droom ooit werkelijkheid worden. Hij is er immers het voorbeeld van dat zoiets mogelijk is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden