Boekrecensie

Met veel inlevingsvermogen beschrijft Anne Eekhout de apocalyps vanuit het perspectief van kind

Anne Eekhout Beeld TR BEELD

Anne Eekhout beschrijft de apocalyps vanuit het perspectief van een achtjarige jongen.

‘Wij leven ’t heerlijkst in ons verst verleden’, schreef Du Perron in het gedicht ‘Het kind dat wij waren’. Volwassen boeken met kinderen in de hoofdrol lezen we misschien wel vooral omdat ze ons vertederen. De onschuld, de jeugdige fantasie, de kinderangsten voeren ons terug naar onze eigen jeugd, paradijselijk of niet. Een beroemd voorbeeld ervan is ‘Het geheime dagboek van Adrian Mole’, door Sue Townsend, waarin de dertienjarige Adrian over zijn belevenissen en ontwikkelingen van alledag vertelt. Bij ons schreef K. Schippers de roman ‘Eerste indrukken’, over een driejarig meisje en haar eerste indrukken in een volwassen wereld.

De hoofdpersoon van Anne Eekhouts ‘Nicolas en de verdwijning van de wereld’ zit daar precies tussen in; Nicolas is acht. Een gewoon jongetje, liefhebber van de stripboeken over superheld De Adelaar, een man die superkrachten heeft gekregen en die het opneemt tegen bovennatuurlijk sterke vijanden. Nicolas leeft in bijzondere tijden: de regering heeft aangekondigd dat de aarde binnen enkele maanden zal vergaan, omdat er een zwart gat op haar afkomt dat alles zal vernietigen. 

Deze toekomstdreiging zorgt natuurlijk voor paniek en chaos, de hele wereld stort langzaam in, mensen verschijnen niet meer op hun werk, plegen zelfmoord, er wordt geplunderd, het huwelijk van Nicolas’ ouders loopt, zo lijkt het althans, op de klippen, Nicolas zoekt troost bij zijn buurmeisje en voormalige oppas Katja en bij zijn oude schooljuf Helga, die zich heeft aangesloten bij een eschatologische sekte die de naderende apocalyps juist verwelkomt omdat ze ons naar nieuwe dimensies zal voeren.

Omhulsel van moed

Eekhout beschrijft die wereld op de rand van de afgrond met veel inlevingsvermogen maar ook traditioneel science-fictionachtig. ‘Nicolas en de verdwijning van de wereld’ gaat eigenlijk over de klassieke ‘horror vacui’. Katja: “Soms voelt het zo idioot. We maakten ons overal zorgen over. Oorlog, terrorisme, honger, klimaatverandering, de bijen, de vissen, plastic soep, het koraal, oerwouden. Overal hadden we zorgen over, behalve over dit.”

Nicolas en zijn vriendje Joachim proberen intussen, in navolging van hun held De Adelaar, te leren vliegen en ze takelen elkaar toe omdat je van pijn weerbaar wordt en misschien wel een held: ‘Pijn is een teken dat je nog leeft’ en ‘Angst is het omhulsel van moed’, zegt Nicolas. Hij vertoont trouwens helemaal een mooi mengsel van kinderlijk-dichterlijke gewaarwordingen en half-volwassen wijsheden met observaties als deze, wanneer hij zijn vader mist: “Missen is iets dat je in je lichaam kan voelen. Als je iemand mist, voel je het in je borst. Alsof er iets gescheurd is en kleine druppels lekt.” Heel raak beschrijft Eekhout die jonge emoties van Nicolas, bijvoorbeeld als ze hem bij de dood van een vriendje laat zeggen: “Ik moet erg huilen. Ik huil heel zacht. Voor de zekerheid”. Hij wil immers ook held zijn en de wereld redden, en dan moet je niet te hard huilen.

Omslag ‘Nicolas en de verdwijning van de wereld’ Beeld TR BEELD

Zowel Nicolas’ moeder als Katja zijn zwanger, Nicolas krijgt nog net een zusje, Emma, en Katja bevalt, met behulp van Nicolas, op de dag van de apocalyps. Daarmee eindigt het boek, in majeur eigenlijk, met het feelgoodgevoel van nieuw leven; de ondergang van de wereld maken we net niet mee en we blijven dus in onzekerheid over de afloop van alles.

Dat geldt eigenlijk voor het hele boek, niets is volledig zeker (waar is zijn vader gebleven, waarom verdwijnt zijn moeder soms zomaar?) en het zou best eens kunnen zijn dat Nicolas zich allerlei dingen inbeeldt: “Soms verzin ik dingen. Het gaat per ongeluk. Ik zag een wit paard [typisch apocalyptisch symbool natuurlijk -RS] door de straat lopen. Ik weet niet zeker of het zo was. Hij liep rustig, recht vooruit, alsof hij ergens naar onderweg was. Misschien is er wel iets anders dat ons redt, dacht ik. Maar juist toen ik dat dacht werd ik bang. Want wat nou als dat niet zo is. Wat nou als alle verhalen die we hebben gewoon verzonnen zijn?”

Nog meer dan over de ondergang van de wereld gaat deze roman ten slotte over de levensraadsels van een kind. Eekhout beschrijft ze met wat ik zou willen noemen nevelig realisme. Een mooie, mysterieuze roman.

Oordeel: Een mooie, mysterieuze roman over de levens-raadsels van een kind.

Anne Eekhout
Nicolas en de verdwijning van de wereld
Arbeiderspers; 256 blz. € 19,99

In ons dossier boekrecensies vindt u een overzicht van de besprekingen van pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden