Taal Peter-Arno Coppen

Met het voorzetselvoorwerp kun je blijven worstelen

De vorige keer had ik het over een discussie over het voorzetselvoorwerp waar ik in verzeild was geraakt. Ik beweerde dat de essentiële eigenschap van dit zinsdeel bestond in het betekenisloze voorzetsel. Voorzetselvoorwerpen kunnen beginnen als ­bepalingen, en langzaam verliest het voorzetsel zijn betekenis.

Logisch, zult u zeggen, wat valt daar dan over te discussiëren? Welnu, mensen vonden het heel moeilijk om te accepteren dat een voorzetsel helemaal geen betekenis zou hebben. Zelfs in ‘denken aan iets’ meenden zij toch een vage doelbetekenis te zien. Akkoord, gaf ik toe, een beetje betekenis zal er wel overblijven, maar als je het voorzetselvoorwerp wilt uitleggen in de klas kun je toch het beste uitgaan van bijna geen betekenis. Als je leerlingen vraagt naar het verschil in betekenis van het voorzetsel in de zinnen ‘De was hangt aan de lijn’ en ‘Wij denken aan de vakantie’, dan is de betekenis van ‘aan de lijn’ veel makkelijker te omschrijven. Je kunt die betekenis zelfs al zien in het losse zinsdeel ‘aan de lijn’. Dat heb je niet bij ‘aan de vakantie’. Zonder dat werkwoord ­betekent dat niets.

Maar dat vond men ­allemaal niks. Het kleine beetje betekenis van ‘aan’ in ‘denken aan de vakantie’ vonden ze ook in de uitleg uitermate wezenlijk, al kon niemand een duidelijk argument leveren dat die betekenis in ‘aan’ aantoonde.

Enfin, we kwamen er niet uit. En dan hadden we het nog niet eens over het verschil tussen ‘worstelen met een probleem’ en ‘worstelen met een ­tegenstander’. Want is dat laatste nu ‘samen met’, of heeft die tegenstander toch meer van een voorwerp?

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden