Dramadocente Door Heijne in het theater van het Arte College in Almere: ‘Zonder CJP kunnen we dit onderwijs niet geven’.

InterviewsCultuuraanbod

Met het CJP kunnen jongeren al zestig jaar voor een prikkie naar bios of theater

Dramadocente Door Heijne in het theater van het Arte College in Almere: ‘Zonder CJP kunnen we dit onderwijs niet geven’.Beeld Bram Petraeus

Met korting een museum bezoeken of nieuwe sneakers kopen. Het Cultureel Jongeren Paspoort bestaat zestig jaar. ‘In al die jaren is onze missie nooit veranderd.’

Eline Crijns en Nienke Schipper

‘Zien, Scoren, Gaan’ is tegenwoordig het motto waarmee de stichting CJP jongeren aanspoort om gebruik te maken van het kortingsaanbod. Al zestig jaar probeert de stichting jongeren te verleiden om vaker naar films, concerten, festivals, theater en musea te gaan. Ook ‘shoppen’ is onderdeel van het aanbod, met bijvoorbeeld korting op populaire kledingmerken of schoenen. Tegenwoordig is het Cultureel Jongeren Paspoort (CJP-pas) onderdeel van de Cultuurkaart, een initiatief waarmee de stichting scholen in staat stelt cultureel onderwijs te verzorgen. Driekwart miljoen jongeren hebben zo’n pas.

Gebrek aan culturele kennis van ‘arbeidersjongeren’ was begin jaren zestig een zorgpunt. Daarom konden Amsterdamse jongeren een CJP-pas kopen voor 1,25 gulden (0,57 euro). Met die pas kregen ze korting op theater, films, het circus en dierentuin Artis. Maar ook bij kappers, juweliers en wedstrijden van de voetbalclub Blauw-Wit hoefden jongeren minder te betalen. Het idee dat in de hoofdstad ontstond werd al snel een hit, en sinds 1967 is de pas beschikbaar voor alle jongeren onder de 30 jaar in Nederland.

null Beeld
Beeld

Een eigen smaak en identiteit ontwikkelen

Volgens CJP-directeur Walter Groenen helpt cultuur jongeren bij het ontdekken van hun identiteit. “Door cultuur leer je wie je bent, waar je van houdt, waar je geëmotioneerd van raakt. Het ontwikkelen van een eigen smaak is belangrijk. Het maakt niet uit wat je doet, je mag best bij musical beginnen. We willen dat jongeren met verschillende soorten cultuur in aanraking komen.”

Daarbij hebben jongeren behoefte aan sociale interactie met leeftijdsgenoten, dat blijkt wel uit de klachten na al de coronalockdowns, zegt Groenen. “Het CJP wil het makkelijker maken om met elkaar op pad te gaan en dingen mee te maken. Als ze het moeilijk vinden om alleen te gaan, of de toegangsprijs te hoog vinden, of als het vervoer ernaartoe ingewikkeld is, proberen we ze daarbij te helpen. Bijvoorbeeld door ook korting te geven op het kaartje voor een vriend of vriendin.”

CJP-directeur Walter Groenen: ‘Door cultuur leer je wie je bent’. Beeld
CJP-directeur Walter Groenen: ‘Door cultuur leer je wie je bent’.Beeld

Het ‘rode pluche’ in theaters en concertzalen kan intimiderend overkomen, zegt de directeur. “Dat is niet voor mij, denken ze. Met het Internationaal Filmfestival Rotterdam regelden we daarom bijvoorbeeld een speciale jongerendag met films die hen aanspraken, bier, bitterballen, en ruimte voor ontmoeting na afloop.”

Ocean (16), 4 havo op het Arte College in Almere

“Ik heb de afgelopen twee jaar maar weinig gebruikgemaakt van de CJP-pas, dat kwam natuurlijk ook door corona. Daarvoor ging ik wel geregeld met CJP-korting met mijn zus naar de bioscoop. Omdat er niets te doen was, ben ik de pas de afgelopen twee jaar eigenlijk een beetje vergeten. Best jammer, want ik heb niet zoveel geld, en het is handig als ik korting krijg.

“Waar ik de pas voor zou gebruiken? Ik hou van metalmuziek en het zou vet zijn als ik ook met korting naar concerten kan van bands als Gojira, Anthrax of System of a Down. Verder ben ik dol op superheldenfilms. Ik baal ervan dat ik door die lockdown de nieuwe Spiderman heb gemist. De liefde voor musea is eerlijk gezegd een beetje weggezakt, eigenlijk vind ik musea een beetje saai en ze zijn best duur.

Of ik kunst en cultuur heb gemist de afgelopen jaren? Dat weet ik niet, want ik heb de ervaring gewoon niet. Ik was wel op mijn eigen manier bezig met kunst. Ik maak veel muziek met mijn band Invain, en ik heb meegedaan met Kunstbende (talentenwedstrijd voor jongeren, red.).”

Wel computers, geen McDonald’s

Al sinds het CJP bestaat, biedt het ook korting op kleding of schoenen. Wat heeft dat met cultuur te maken? “Wij vinden dat je de pas iedere dag moet kunnen gebruiken, maar je gaat niet dagelijks naar een museum. En als je voor noodzakelijke dingen als kleding minder betaalt, heb je meer geld over voor kunst en cultuur.” Het moet wel bij het CJP passen, zegt Groenen. “Dus korting op computers komt er wel doorheen, maar die op een maaltijd bij McDonald’s niet.”

Er is in zestig jaar tijd wel iets veranderd, al was het maar de prijs van de pas, die nu 17,50 euro per jaar is. Nog altijd kunnen jongeren tot 30 jaar er gebruik van maken, maar het is moeilijker om die te bereiken in het hedendaagse versnipperde medialandschap. Daarom krijgt het overgrote deel van de jeugd de pas nu via de eigen opleiding. In het voortgezet onderwijs doet 80 procent van de scholen mee met de Cultuurkaart waar de individuele CJP-pas voor leerlingen bij inzit. Binnenkort is er een proef om cultuurbudget ook mogelijk te maken in het mbo-onderwijs. En dat is zeker geen overbodige luxe, zegt Groenen. “Een duwtje in de rug is nog altijd broodnodig, want niet iedereen krijgt dat van huis uit mee.”

Docent Door Heijne in het theater van het Arte College in Almere:  ‘Kunst maken en kunstbeleving is voor leerlingen oneindig belangrijk’. Beeld Bram Petraeus
Docent Door Heijne in het theater van het Arte College in Almere: ‘Kunst maken en kunstbeleving is voor leerlingen oneindig belangrijk’.Beeld Bram Petraeus

Door Heijne, docent en coördinator CJP bij het Arte College in Almere:

“Ocean zegt heel optimistisch dat hij veel culturele voldoening uit zichzelf haalt, maar een mens heeft ook inspiratie nodig van bijvoorbeeld musea, of door voorstellingen. Kunst maken en kunstbeleving is voor leerlingen oneindig belangrijk, daardoor ontwikkel je je als persoon. Je wordt uit je comfortzone getrokken en zo leer je jezelf en anderen kennen.

“Kunst en cultuur vormen het hart van deze school, en we hebben CJP echt nodig bij ons soort onderwijs. Leerlingen krijgen twee keer per jaar een culturele activiteit aangeboden, zoals een bezoek aan dansvoorstellingen, musea en opera. Door de regeling met CJP wordt het budget van de school verdubbeld, en krijgen we ook nog extra subsidie van de gemeente.

“We zijn vrij om te kiezen welke activiteiten we aanbieden, en ondanks corona hebben we vorig jaar ons cultuurkaartbudget helemaal opgemaakt. Door het theater in de aula konden we veel cultuur in huis halen. Zo hebben we voorstellingen gehad van onder meer danstheatergroep Aya en theatermaker Joris Lehr. Dat was ook winst voor de culturele sector; ze waren heel blij dat ze bij ons konden spelen.

“Maar het is anders als je eropuit gaat, zoals naar een theater in Amsterdam. Leerlingen hebben die externe prikkels echt nodig. Ook dat hoort bij persoonsontwikkeling, en het draagt bij aan de mentale gezondheid van leerlingen. Na al die lockdowns hebben ze beweging, reuring en ervaringen nodig om zichzelf te leren kennen. Met de mentale gezondheid van sommige leerlingen gaat het gewoon niet goed. Dus: gooi die maatschappij open.”

Lees ook:

Mbo’ers krijgen ook pasje voor korting op cultuur

In navolging van leerlingen in het voortgezet onderwijs krijgen ook mbo’ers voortaan een pasje waarmee ze korting op kaartjes voor culturele instellingen of evenementen krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden