Met een handgebaar roept La Bloemen melancholie op

AMSTERDAM - Luchtige topjes, donkere, bezwete blouses en verhitte gezichten domineerden de 24ste Uitmarkt. De verzengende hitte zorgde ervoor dat de vijver op het Museumplein met voetbadende Uitmarktbezoekers onverwachts een attractie extra werd.

Een siësta had dan ook niet misstaan. Want hoewel ook overdag de stemming goed was, verdween de broeierige blik van de bezoekers pas in de avond om plaats te maken voor de zwoele blik van Marilyn Monroe (in de film 'Some like it hot') op het grote witte doek achter het Rijksmuseum.

De Uitmarkt, verspreid over het gebied rond en tussen het Museum- en Leidseplein, werd vrijdagavond geopend door Paul de Leeuw. Voordat hij aan zijn voorspelbare grapjes begon, vroeg hij aandacht voor de vorige week overleden actrice/presentatrice Sylvia Millecam. Een daverend applaus klonk op. Sommige collega's van Millecam hadden geen zin om vlak na haar dood op de Uitmarkt gezellig te gaan doen, en zegden af.

De Amsterdamse Uitmarkt, in 1978 kleinschalig begonnen ter vermaak van wachtende mensen die op het Leidseplein kaartjes wilden kopen voor de Kunst-10-Daagse, is uitgegroeid tot een steeds meer op zichzelf staand festijn dat de honderdduizenden bezoekers een voorproefje moet geven van het komende culturele seizoen. En dat lukt heel goed.

Gewapend met het handzame programmaboekje konden de bezoekers dit jaar de ruim 400 voorstellingen op 28 podia en andere locaties zien en horen. De meeste voorstellingen waren gratis en duurden vaak niet langer dan dertig minuten, waardoor de bezoeker cultuurshoppend door het programma kon gaan.

Zo pasten Simon Vinkenoogs literaire rondvaart, de vertaalde Slauerhoff-liederen van fadozangeres Christina Branco, de snoeiharde muziek van DJ Momo, de cabaretiers Reyn & Goed en Anousha N'zume en optredens van Lazy Sunday Dream in de Melkweg, moeiteloos in één boodschappenmand. Bezoekers die hun tas letterlijk wilden vullen, konden terecht bij de boekenmarkt. Schrijvers als Remco Campert, Jan Mulder, Carrie Slee, Carl Friedman en Lulu Wang waren aanwezig om de gekochte boeken te signeren. Boeken als 'Afrekenen met Peper', gingen voor een tientje van de hand. Het culturele voorgerecht dat de Uitmarkt is, betekent ook een wirwar van geluiden. Het geluid van het Barclaypodium op het Museumplein weerkaatste op de muren van het Van Gogh-museum en overstemde vaak die van het podium aan de andere kant.

Voor de lachende, pratende, drinkende en etende bezoekers waren de activiteiten op de openluchtpodia soms niet meer dan achtergrondmuziek. Daarom was het een prestatie van formaat dat het Karin Bloemen lukte de duizenden toehoorders op het Max Euweplein stil te krijgen toen ze Wim Sonnevelds lied 'Het dorp' zong. Met haar nieuwe begeleider Cor Bakker aan de piano had ze daarvoor enkele liederen uit hun nieuwe programma 'De diva en de divan' gezongen. Op het moment dat ze 'Het dorp' aanving, bevroren glazen bier en bakjes patat, geluiden verstomden. Een kort handgebaar van Bloemen zorgde ervoor dat het refrein in een golf van melancholie vooral door oudere toehoorders werd meegezongen. Voor even was alsof Von Trapp en het Oostenrijkse publiek uit de film 'The sound of music' niet het lied 'Edelweiss' zongen maar Sonnevelds 'Het dorp'.

Ook kan het gebeuren dat een voorstelling op de Uitmarkt een schok van herkenning én frustratie bij de bezoeker teweegbrengt. Het eerste omdat de voorstelling prachtig is, het tweede omdat de dertig minuten durende voorstelling een fragment uit een ouder programma blijkt te zijn, een lokkertje voor het nieuwe programma. Desperaat vraag je je af waarom je deze voorstelling niet eerder hebt gezien.

Een voorbeeld hiervan is de toneelgroep Suver Nuver, bestaande uit het trio Henk Zwart, Dette Glashouwer en Peer van de Berg. Zij speelden voor de Uitmarkt een gedeelte uit hun oude theatervoorstelling 'Popla'. Vanaf februari 2002 reizen ze met hun nieuwe voorstelling 'Wereldverbeteraars'.

Alledrie drie hebben ze een mimeverleden. Ook tijdens 'Popla' spreken ze weinig tot niet. Hun leidraad 'naturalia non sunt turpia' (er is niets in de natuur waarvoor wij ons moeten schamen) leidt tot scènes met een hoog plastisch gehalte, zoals poppen verbeeldende blote billen, maar zelden tot banaliteit.

Eerder tot ontroering, zoals in de woordeloze plasseksscène: spelers zijn gekleed in strakke witte rubberen lingerie, dragen ruime eveneens witte rubberen laarzen en staan op een symmetrische drie meter hoge trap. In een strakke choreografie draaien de spelers als een waterrad rond op de trap, monden vullen zich met het water uit laarzen en lingerie. Ondanks -of misschien wel door- de fysieke inspanning geniet het trio zichtbaar. De dominante geluiden van de podia op het Museumplein zijn verdrongen, het publiek kijkt ademloos toe.

Schaamt Suver Nuver zich nergens meer voor? ,,Die zijn wij inderdaad voorbij, althans de theatrale schaamte'', zegt Peer van de Berg na afloop. ,,Maar ik ga geen neukscène doen. Bovendien geloof ik niet dat dat iets met gêne te maken heeft.''

Een vrouw maakt zich los uit de rij wachtenden voor de volgende voorstelling en vraagt ietwat benauwd aan Van de Berg: ,,Is dit ook iets voor mijn zoontje?''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden