Recensie

Met ‘De zwanen en de anderen’ verlaten Greco en Scholten het bal met een knal

Beeld Didier Philispart

Dans
De Zwanen en de Anderen
ICKAmsterdam/Ballet National de Marseille
★★★☆☆

Een klok boven het podium staat stil op twaalf uur. Het moment dat Assepoester weer verandert in een dienstmeid en het hofbal moet verlaten. Het is een van de dubbelzinnige verwijzingen van het Nederlandse choreografenduo Emio Greco en Pieter C. Scholten in hun laatste dansvoorstelling ‘De Zwanen en de Anderen’ voor Ballet National de Marseille. Bij het tweede balletgezelschap van Frankrijk vertrekken zij als artistiek leiders. Ze verlaten het bal met een knal.

De overvolle voorstelling barst van de ambitie: het is zowel een ode aan het ballet als een ingebouwd commentaar op het keurslijf ervan, en gaandeweg maakt het duo een statement over het eigen kunstenaarschap. Dit doen ze aan de hand van het erfgoed van Marius Petipa, die tweehonderd jaar geleden in Marseille werd geboren en de stamvader is van balletten als Assepoester, Don Quichot en Het Zwanenmeer.

De toon wordt gezet door de zestien dansers die met keukenstoelen een barricade opwerpen en het Italiaanse strijdlied ‘Bella Ciao’ klinkt. Via bekende fragmenten uit Petipa-balletten, semi-integraal en soms niet al te best uitgevoerd, leggen Greco/Scholten hun eigen bewegingstaal langs de meetlat. De 32 fouettés (razendsnelle pirouettes) van de prima ballerina in Het Zwanenmeer, traditioneel hét huzarenstukje van het ballet, krijgt een tegenhanger van een ultralange danser die op z’n tenen over het podium wervelt.

Parallellen

Zo wordt Petipa’s lichaamsesthetiek steeds beantwoord met de lange, golvende extensies en trippelpassen uit de eigen bewegingstaal. En vallen de parallellen op: de langgerekte lijnen in armen en benen, de symmetrie, de academische basis kortom. Muzikaal worden Petipa-componisten Tsjaikovski en Minkus afgewisseld met iconische popnummers van onder meer REM en Amy Winehouse. Haar ‘Back to black’ kan zowel verwijzen naar de transformatie van witte zwaan Odette in de zwarte zwaan Odile, als naar het min of meer gedwongen vertrek in Marseille. Het is de vraag of de gewone toeschouwer daar boodschap aan heeft, en eerlijk gezegd levert het zichtbaar maken van de frictie tussen laatnegentiende-eeuws ballet en dans van nu geen nieuwe inzichten op.

De finale onderstreept de haat-liefdeverhouding die het duo heeft met klassiek ballet. Het beddengoed dat al die tijd op het toneel aanwezig was, wordt flink opgeschud waardoor alle dansers worden bedekt met veren – maar niet van harte: ‘Under Pressure’ van Freddie Mercury en David Bowie galmt na. Greco/Scholte blijven verbonden aan het stadsgezelschap ICKAmsterdam, onder welke vlag deze voorstelling afgelopen weekend werd gepresenteerd. Een mooie basis om de blik op de toekomst te richten.

Elke week nieuwe voorstellingen, besproken door onze recensenten, leest u op trouw.nl/theaterrecencies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden