Theaterrecensie

Met ‘De koning sterft’ gaat Toneelschuur de theatrale mist in

Beeld Sanne Peper

Toneelschuur Producties
De koning sterft
★★☆☆☆

Een open bandrecorder op een hardhouten bordes. Het is een combinatie van licht en stevig, van iel en koninklijk, van ‘nieuwerwets’ en tijdloos. Die ongelijksoortigheid zit niet alleen in het decor, maar ook in de kostumering. Draagt de één een middeleeuwse maliënkap, de ander een hippe panty. Een derde beweegt zich in een zogenaamde (eind negentiende-eeuwse) strompelrok. En sekse is niet bepalend voor een mannen- of vrouwenrol.

Visueel is het duidelijk: het thema van deze bewerking van Eugène Ionesco’s ‘De koning sterft’ is van alle tijden en van alle mensen. Welk thema dat dan wel is, is heel wat minder helder. De voorstelling zwenkt tussen verschillende mogelijkheden.

‘De koning sterft’ (‘Le roi se meurt’, 1962) stamt uit het absurdisme, maar is tegelijk een relatief rechttoe rechtaan stuk. Meteen al in het begin krijgt de koning aangezegd dat hij gaat sterven. Aan het eind van de voorstelling zal hij dood zijn. Met hem gaat zijn hele koninkrijk ten onder.

Referenties aan dat doemdenken, dat wereld en beschaving zullen verdwijnen, zijn er, maar het blijft wat onderhuids. Soms lijkt de parabel meer toegespitst op het individu. Op de koning, op de mens die moeite heeft de waarheid van de naderende dood onder ogen te zien. Ook dat blijft echter nogal obscuur.

Regisseur Olivier Diepenhorst heeft flink in structuur en tekst gerommeld. Hij begint met een intro, die stiekem verwijst naar een eerdere regie (‘Het leven is droom’ van Caldéron) en die op poëtische wijze de vervagende grens tussen droom en realiteit omschrijft. Vlak daarop worden koning en koninkrijk juist weer omschreven als God en zijn schepping.

Droom

Deze volgorde moet bewust zijn aangebracht. Maar hoe je dit op moet vatten, blijft in de context mistig. Is ‘De koning sterft’ een droommetafoor, gaat het over het einde van christendom en/of beschaving of draait het, net als bij de Caldéron-bewerking, vooral om de illusie die toneel is?

Het absurdistische karakter van stuk en tekst zal Diepenhorst in de weg hebben gezeten. Een dwingende lijn heeft hij niet kunnen aanbrengen. De voorstelling raakt, noch emotioneert, terwijl de acteurs hun tot vier personages gereduceerde rollen wel verbazend overtuigend spelen.

Vooral Abke Haring als de koning is sterk. Eerst in een ondefinieerbaar wit gewaad, later in slechts een huidkleurige bodystocking tekent Haring subtiel de troebele tocht van verzet tegen naar besef van sterfelijkheid. Hoe zij tenslotte, als een Icarus naar de zon, blijmoedig achteruit de trap opgaat als silhouet in een felle spot, is een prachtig slotbeeld. Is daar toch nog die droom?

Tournee t/m 9-3. Info: www.toneelschuurproducties.nl

Theaterrecensies

Elke week nieuwe voorstellingen, besproken door onze recensenten. U leest ze hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden