Met de Johannes Vermeer Prijs bewijst violiste Janine Jansen dat ze een uitzonderlijk fenomeen is

De Johannes Vermeer Prijs, de Nederlandse staatsprijs voor de kunsten, is maandagavond uitgereikt aan violiste Janine Jansen. Beeld ANP

Ze is een ‘wereldster’, schrijft de jury. ‘Haar muzikale interpretaties raken aan het geniale en oogsten unaniem bewondering en respect van publiek en collega-musici.’ Zo verwoordt de jury van de Johannes Vermeer Prijs 2018 wat luisteraars over de hele wereld al weten: violiste Janine Jansen is een uitzonderlijk fenomeen.

Vandaag kreeg ze in de Ridderzaal in Den Haag deze staatsprijs van de minister van onderwijs, cultuur en wetenschappen, Ingrid van Engelshoven. Die kent haar de prijs toe ‘voor de fenomenale wijze waarop zij invulling geeft aan haar uitvoerend kunstenaarschap’.

Janine Jansen debuteerde in 1997 in het Concertgebouw. In 2002 brak ze internationaal door en inmiddels speelt ze over de hele wereld in de eredivisie. Dit seizoen bijvoorbeeld met Bernard Haitink bij de Wiener Philharmoniker, met Valery Gergjev bij het Concertgebouworkest en met Simon Rattle bij het London Symphony Orchestra. Die kennen haar intense manier van musiceren: iedere noot op leven en dood. Ook in kamermuziek, die andere pijler onder haar muziekleven, is die intensiteit te proeven in haar alerte samenspel met andere musici.

De prijs levert 100.000 euro op, te besteden aan een project naar keuze. Eerdere winnaars waren onder meer componist Michel van der Aa, architect Rem Koolhaas, operaregisseur Pierre Audi, schilder Marlene Dumas en fotograaf Erwin Olaf. 

‘Ik was behoorlijk van streek toen ik haar handtekening kwijt was’

Salomé Bonnema (17)

Salomé Bonnema.Beeld FOPPE SCHUT

Een ‘rolmodel voor jonge musici’ noemde de jury Janine Jansen. Voor Salomé Bonnema zeker. Ze was acht en speelde drie jaar viool, toen ze Jansen voor het eerst hoorde spelen. Na afloop ging ze een handtekening vragen. “Die ben ik kwijt geraakt, daar was ik behoorlijk door van streek. Later heb ik een nieuwe aan haar gevraagd.”

Janine Jansen was de eerste violiste, van wie Salomé onder de indruk was. “Ze was zo goed en het leek haar zo makkelijk af te gaan. Ze had voor mij een wow-factor. En nog steeds. Ik heb nu een bredere blik, ik ken heel veel violisten. Maar zoals zij het vioolconcert van Brahms speelt, dat is echt mijn voorbeeld. In kamermuziek vind ik haar waanzinnig goed.”

Het is vooral de energie waarmee Jansen speelt, die Salomé inspireert. “Janine staat compleet in dienst van de muziek en ze speelt op haar eigen manier.”

Salomé won verschillende prijzen op het Prinses Christina Concours en ook bij buitenlandse concoursen. Ze heeft net als Jansen een collectie mooie galajurken om in op te treden. Zou ze zo’n vioolcarrière als Jansen willen hebben? “Ik durf dat niet te zeggen. Het lijkt me ontzettend gaaf, maar ik weet niet of dat echt mijn doel moet zijn. Ieder heeft zijn eigen loopbaan. Ik ga gewoon mijn best doen.”

‘Ik ben er best trots op dat zij Nederlands is’

Tim de Vries (17)

Tim de Vries.Beeld TRBEELD

Een rolmodel? Zeker. Net als Janine Jansen wil Tim de Vries solist worden en over de hele wereld spelen. “Ik droom van haar carrière.”

Tim begon op zijn zevende viool te spelen, en op zijn achtste of negende bekeek hij al filmpjes van haar op YouTube. Eén keer speelde hij met haar samen. “Met honderd andere kinderen in het Concertgebouw. Daar weet ik niets meer van. Janine is altijd een inspirerend voorbeeld voor mij geweest. Nederland is een klein landje, we hebben niet veel toppers. Janine springt er bovenuit.”

Net als Salomé looft Tim de energie waarmee ze speelt. “Ze legt ook veel emotie in haar spel. Anderen doen dat ook, maar bij haar is het overtuigender. Je kunt het ook zien: haar haar gaat dan alle kanten op.”

Ook Tim won een prijs bij het Prinses Christina Concours. Nu studeert hij aan het Conservatorium van Amsterdam. Als Jansen in het Concertgebouw speelt, gaat hij altijd luisteren. “Laatst was ze ziek, maar speelde ze toch supergoed. Bijzonder dat ze dan niet afzegt.”

Jansen staat in de top 5 van de hele wereld, vindt Tim. “Ook buitenlandse studenten in Amsterdam hebben haar poster aan de muur hangen. Soms vragen ze of ik haar ken, omdat ik Nederlander ben. Ik ben er best trots op dat ze Nederlands is.” 

Lees ook:

Vermeerprijs voor Janine Jansen, de violiste die niet anders kan

Het maakt Janine Jansen niet uit of ze in Carnegie Hall staat, meent jurylid Michel van der Aa, of in het repetitiekamertje waar ze met haar Stradivarius uit 1707 een stuk voor het eerst doorneemt. “Ze kan het niet anders. Ze speelt méér dan de noten.” 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden