Review

Met de Indiase vlag in beeld komt alles goed

AMSTERDAM - 'De mens is in de nieuwe eeuw technisch machtiger dan ooit, maar tegelijk is het geweld alomtegenwoordig en holt het de fundamenten van het beschaafde leven uit.' Professor Sibnarayan Ray schreef zijn inleiding voor Cinema India al in augustus.

Hans Nauta

Het thema 'Explosief idealisme' van het vijfde rondreizende festival voor Indiase film, georganiseerd door het Kit Tropentheater in Amsterdam, is plotseling dichtbij gekomen, zegt de samenstelster van het programma, Marijke de Vos. In voorgaande jaren heeft het Cinema India-programma Nederland laten kennismaken met de lang onderbelicht gebleven Indiase film. ,,Wie de Amerikaanse en Europese film bestudeert, kan het niet maken de Japanse, Chinese en zeer gevarieerde Indiase filmculturen te negeren.''

Op haar jaarlijkse reizen naar India ontdekte De Vos in hoeveel films geweld voortkomt dat teruggrijpt op het verleden. ,,India leeft in het Westen voort als een kleurrijk land van pacifisme, goeroes en flower-power, veel mensen reizen erheen om spiritueel beter te worden. Maar vooral artfilms laten de gewelddadige kant van Indiase samenleving zien: de moord op Mahatma Gandhi, de teloorgang van oude familiewaarden en de opkomst van maffiastructuren. En ook het vreedzame protest dat Gandhi meenam vanuit Zuid-Afrika, zorgde uiteindelijk voor geweld onder groeperingen die de passiviteit wilden doorbreken.''

In India, een land met veel analfabeten, is film het machtigste medium. Moet een regisseur zich opstellen als vredesduif of kunstenaar, het geweten van de natie of handelaar in dromen?, vraagt De Vos in het festivalboekje. ,,De films moeten die vraag beantwoorden'', zegt ze zelf. Een van de opvallende films in het programma is 'The Terrorist', die dankzij een persoonlijke campagne van acteur John Malkovich een hit was in Londen. In dit debuut van Santosh Shivan wil de negentienjarige Malli haar overleden broer wreken door als zelfmoordbom te sterven. Net op tijd komt ze tot inkeer. Dankzij censuur van de Indiase overheid, die onderhuidse spanningen in de maatschappij wil onderdrukken, lopen veel films goed af. ,,Uiteindelijk komt de Indiase vlag in beeld en worden verschillen tussen hindoes en moslims weggepoetst.''

Van veel problemen rond het geweld heeft het Westen de kiemen gelegd, zegt De Vos. De scheiding tussen India en Pakistan en de verdeel-en-heers-politiek van de kolonisator, zoals verbeeld in het historische drama 'Lagaan', laten nog altijd diepe sporen na. ,,Ook nu nog negeert het Westen bevolkingsgroepen en andere culturen. Dat zie je in de houding tegenover de islam, die zich kenmerkt door een combinatie van vrees en neerbuigendheid. De frustratie bij groepen die niet volwaardig meetellen, komt altijd als een boemerang terug, zoals we recent gezien hebben met de aanslagen op Amerika.''

Het is belangrijk te weten waar miljoenen aardgenoten, en niet alleen die in het Westen zich mee bezig houden. Een wereldwijde enquête van de BBC bestempelde niet Michael Jackson of Charlie Chaplin tot grootste ster van de vorige eeuw, maar de Indiase acteur Amitabh Bachchan. ,,Bij een eerdere editie van Cinema India was hij in Amsterdam. Iedereen kwam naar hem toe, Aziaten, Surinamers, Antilianen, zelfs een drugsdealer op de Dam vergat zijn koopwaar toen hij Bachchan zag.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden