Recensie

Messiaens warm zinderende lofzang op de liefde

Exterieur van TivoliVredenburg. Beeld ANP Kippa

Klassiek
Radio Filharmonisch Orkest e.a.
Turangalîla-symfonie, Messiaen
★★★

Er komt heel wat kijken om de 'Turangalîla'-symfonie van Olivier Messiaen uit te voeren: niet alleen een mega-orkest en een pianist die de enorme klavierpartij aankan, maar ook iemand die met de ondes martenot overweg kan. Dat is het oude elektronische muziekinstrument met de glijdende geluiden waar Messiaen zo dol op was.

Vroeger draafden Messiaens echtgenote, pianiste Yvonne Loriod en haar zuster Jeanne overal op waar orkesten de Turangalîla programmeerden om de pianosoli en de ondes martenot te spelen. Nu zij niet meer leven, vervulden donderdag en vrijdag de in dit repertoire doorknede pianist Ueli Wiget en Fabienne Martin (een leerlinge van Jeanne Loriod) die rollen in een imponerende uitvoering van de Turangalîla door het Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van Markus Stenz in de halflege Grote Zaal van TivoliVredenburg.

Alleen vrijdag klonken voorafgaand aan Messiaens 85 minuten durende symfonie Richard Wagners ouverture en liefdesdood-scène uit 'Tristan und Isolde'.

Inhoudelijke connectie

Deze opera-delen hebben muzikaal geen, maar inhoudelijk wel een connectie met de Turangalîla, want toen Messiaen tussen 1946 en 1948 aan de symfonie werkte, was hij hevig geboeid door het liefdesverhaal van Tristan en Isolde. De titel Turangalîla heeft hij samengesteld uit de woorden turanga en lîla uit het Sanskriet. Ze staan voor 'liefdeslied, gezang van vreugde, tijd, beweging, ritme, leven en dood', aldus de componist. De symfonie is een extatische lofzang op de liefde. Op enkele dissonante meppen op de piano na is de teneur in de tien delen superpositief; liefdesverdriet, laat staan Wagners liefdesdood is er ver in te zoeken.

Messiaen orkestreerde zijn symfonie briljant, met schitterende combinaties van klokkenspel, vibrafoon, piano en natuurlijk fluitende uithalen van de ondes martenot. De structuur is complex, maar door de veelvuldige herhaling - in elk van de tien delen - van herkenbare thema's is het werk toch toegankelijk. Voor 20ste-eeuwse muziek zijn niet zozeer de dissonanten bijzonder als wel de vele welluidende harmonieën en swingende, jazzy syncopen.

Het Radio Filharmonisch Orkest liet zich vrijdag van zijn beste kant horen. In Wagner viel de warm zinderende klank van het strijkorkest op in de dynamische uitvoering die Stenz met zijn doelmatige directie tot stand bracht. De Turangalîla klonk uitbundig en spetterend. Het ware hoogtepunt was echter de nachtelijke verstilling in deel 6 ('Tuin van de slaap'), waarin Ueli Wiget sfeervol de zang van de nachtegaal op de vleugel liet klinken tegen heerlijk diffuse orkestklanken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden