Review

'Meester Moszkowicz, laat u me alstublieft niet rotten hier'

Wat een geluk dat er mensen bestaan met alleen een initiaal als achternaam, die met het recht een zodanige loop nemen dat de bewakers ervan wanhopige maatregelen gaan nemen. Want zo kan 'een nieuwe generatie strafpleiters, van wie de hoofdpersoon in dit boek, mr. Abraham Moszkowicz veruit de bekendste is' zich profileren als 'waakhond van de rechtsstaat'.

BAS DEN HOND

Hij schittert tussen de donkerblauwe pakken in zijn lichtblauwe colbert. Zelfs de vrouwen om hem heen zijn donkerder gekleed dan hij. Zijn vader kust hem lichtelijk ontroerd op de wangen en dan is de boekpresentatie op het kantoor aan de Herengracht alweer voorbij: “Champagne!”

De namenindex achter in 'Recht in de ogen van mr. Abraham Moszkowicz, Openbaringen van een van Nederlands meest prominente strafpleiters' leest als een encyclopedie. Bij elke nieuwe beginletter komt eerst die letter zelf, en daarna pas het woordenwerk. A., Appie; Abbas, Fouad.

Een enkele keer gebruikt Moszkowicz de voornamen die bij die initialen horen ook in het echt. Niet vaak vindt hij zijn cliënten aardig, maar hasjsmokkelaar Johan V. tutoyeert hij. Met 'de Hakkelaar' (“Die bijnaam vind ik afschuwelijk”) kreeg hij een band doordat die na zijn arrestatie in een extra beveiligde gevangenis in Vught werd geplaatst, waar hij met bijna niemand contact mocht hebben. Als vanzelf gingen daardoor de gesprekken met V., (“die ik als sympathiek zou willen omschrijven”) daardoor ook over andere dan strafrechtelijke onderwerpen.

En V. is een cliënt naar zijn hart, die speelt in de eredivisie van de misdaad: “Mij is vaak gevraagd waarom Johan V. uitgerekend vader en zoon Moszkowicz als zijn advocaten wilde. Mijn antwoord luidde dan steevast: tja, waarom kiest Inter Milan voor Ronaldo?”

Dat hij als een ijdeltuit wordt beschouwd, dat risico neemt Moszkowicz vrijmoedig, zo blijkt uit het nawoord in het boek. En wie het goed leest, geeft hem gelijk: als ijdeltuiterij tot bekendheid leidt, leidt het tot omzet voor een advocatenkantoor. En als het tot publiciteit leidt, betekent dat een kans om de publieke opinie te masseren ten gunste van een cliënt. En dat is in de wereld van het recht zoals Moszkowicz die beschrijft bitter hard nodig. Nadat in het begin van het boek de Nederlandse rechtstaat een plichtmatige pluim heeft gekregen, de Amsterdamse rechtbank in het bijzonder, blijkt later bij elke zaak die het navertellen waard is, aan de kant van de aanklagers wel iets onwettigs, kwestieus of minstens onelegants aan de hand. “Der Prozess van Franz Kafka is een erg goed boek. De omstandigheden die hij beschrijft benaderen soms de werkelijkheid in Nederlandse rechtszalen.”

Soms gaf de rechtbank of een hogere instantie hem daarin zomaar gelijk - het spectaculairst in de strafzaken die de opmaat vormden tot de IRT-affaire. En soms vindt hij naar eigen zeggen een kwestie juridisch zo interessant, of de begane onrechtvaardigheid zo schrijnend, dat hij een cliënt als de vrouw die voetballer Kluivert en zijn vrienden van verkrachting beschuldigde, gratis vertegenwoordigt.

Dat er een boek door en over Abraham Moszkowicz zou komen, werd beklonken op tien kilometer hoogte, in het vliegtuig dat de advocaat naar Nederland terugbracht na een overleg - en een controversieel dansje - met zijn cliënt Desi Bouterse. Het plan was afkomstig van uitgeverij Bzztoh en diende te worden uitgevoerd door John van den Heuvel, misdaadverslaggever van De Telegraaf. “Mijn lijfblad, de krant van gedetineerd Nederland”, aldus de geïnterviewde in zijn dankwoord.

Dat hij in diezelfde krant in vriendschappelijke pose op de foto ging met iemand die in Suriname en in Nederland nogal wat nagedragen wordt, is hem in Nederland op veel kritiek komen te staan. “Ik vind het de uiterste grens als je zo met je cliënt op de foto gaat, maar het is niet óver de grens.”

Een maand daarna werd Moszkowicz geweigerd als lid van de Amsterdamse sociëteit De Kring. “Er werd gezegd: als Moszkowicz lid wordt, dan komt hij straks misschien met twee Heineken-ontvoerders de trap op. Er werd ook gezegd dat enkele leden van De Kring, nabestaanden van de slachtoffers van de decembermoorden, bezwaar hadden gemaakt. Ik heb veel respect voor de nabestaanden, maar ga daarom het contact met mijn cliënt niet uit de weg. Als ik rekening moet houden met alle slachtoffers van mijn cliënten, dan kan ik de straat niet meer op.”

De weigering deed hem denken (maar “ik heb daarmee niet willen zeggen dat mijn afkomst een reden was voor de weigering”) aan de jodenvervolging, die bijna alle familieleden van zijn vader het leven kostte. Zelf kreeg hij op een heel andere manier met antisemitisme te maken. In Maastricht, waar hij opgroeide, had zijn vader wel wat discriminatie ontmoet, vermengd met broodnijd, maar de jonge Abraham had daar op school weinig last van. Tot hij opeens met een auto met chauffeur gebracht en gehaald ging worden. De BVD had aanwijzingen dat het advocatengezin een doelwit voor aanslagen kon worden.

Gedurende die jaren werd de advocatuur hem met de paplepel ingegoten, thuis en op zittingen waar hij zijn vader aan het werk kon zien. Toen hij later het Amsterdamse kantoor van de maatschap Moszkowicz opende, deed hij zijn voordeel met het Jordi Cruyff-effect: “Ik werd op alle punten vergeleken met mijn vader. Ik voelde dat niet als een negatieve druk, maar als een stilzwijgende verplichting om ook de kwaliteit waar mijn vader borg voor staat te leveren.”

Is 'Recht in de ogen van mr. Abraham Moszkowicz' een afrekening met die periode? “Mijn vader heeft me de eerste achttien jaar van mijn leven gevormd, ook al is dat dan mislukt”, grapte hij gisteren bij de presentatie van het boek, maar daarin staat te lezen dat hij zelfs in zijn puberteit maar weinig ruzie maakte thuis. En de volgende achttien jaar (hij is nu 37) was mr. Max zijn zeer bewonderde leermeester, zei hij gisteren.

De volgende generatie prominente strafpleiter neemt het dus even goedgeluimd als kleurig gekleed over. Niemand zei dat beter dan Heineken-ontvoerder Frans M., wachtend op zijn uitlevering in een onaangename gevangenis te Paraguay: “Meester Moszkowicz, laat u me alstublieft niet rotten hier en doet u de groeten aan uw vader.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden