Uit de kastArthur Japin

Meer dan Shakespeare heeft een mens niet nodig

Beeld ANP

We hebben genoeg gelezen over quarantaine en epidemieën, nu willen we iets anders. Schrijver Arthur Japin tipt vier inspirerende toneelteksten.

Wanneer je, zoals ik, altijd op zoek bent naar smoezen om geen mens te hoeven zien, is volledige lockdown, zoals hier in Frankrijk, het perfecte excuus. Na zoveel weken voelt die nog steeds zinnig en rustgevend. Schrijvers verkeren sowieso in afzondering. De een kan daar beter tegen dan de ander, maar mijn leven lijkt vooral één lange voorbereiding op de huidige situatie.

Ik lees altijd veel toneelteksten, en nu helemaal. Van kleins af voel ik me nergens veiliger dan in een theater. Het is een burcht tegen de werkelijkheid. Ik houd van de afspraak dat we binnen die muren alles zullen geloven wat we zien, ook al weten we dat het niet waar is.

The Inheritance van Matthew Lopez (2018) is een stuk dat iedereen móét lezen. Het is een herinterpretatie van de roman Howards End van E.M. Forster: een groep jonge mannen in het hedendaagse Manhattan wordt geconfronteerd met de strijd van de generatie voor hen, die het aidstijdperk meemaakte, maar ook met Forster zelf, die zich als personage bij hen voegt, en de homofobie van zijn tijd. Het is een epos, eigenlijk twee stukken, samen zeven uur theater; een van mijn meest ingrijpende toneelervaringen ooit, die ik vorig jaar in Londen onderging en een maand geleden nog eens in New York (terwijl daar juist het allereerste slachtoffer viel van de nieuwe epidemie) Lopez herinnert eraan hoeveel ieder van ons is verschuldigd aan de strijd die werd geleverd door degenen die ons voorgingen en stelt de vraag wat wij op onze beurt kunnen betekenen voor wie na ons komt.

Drie Zusters van Anton Tsjechow (1900) is zo’n tekst waar je je hele leven steeds opnieuw naar kunt terugkeren. De sleur van het platteland en de eenzame hoop op een stads­leven dat buiten bereik is, zoals dat in zijn meeste stukken zit, vormt een mooie metafoor voor de gedwongen verveling tijdens quarantaine. Maar ‘We hebben alles nog voor ons!’, zegt Irina.

Mijn dood in Venetië van Ramsey Nasr (2019) bevat niet alleen de tekst van zijn schitterende voorstelling van afgelopen jaar maar ook een dagboek over zijn ontdekking van de lagunestad. Met zijn bewerking van Thomas Manns novelle ontsnappen we natuurlijk niet bepaald uit de epidemiologische beklemming, maar de tekst is zo poëtisch en schoon dat hij je wel degelijk uit de huidige misère wegvoert.

Meer dan Shakespeare heeft een mens in zijn leven niet nodig (in het Engels, want een vertaling kan Shakespeare onmogelijk rechtdoen; lees het hardop voor beter begrip) Ieder van zijn stukken kan ik altijd weer opnieuw blijven zien of lezen. Voor nu zou ik zeggen: As You Like It (1598), omdat de ballingschap van de figuren in het bos van Ar­den erg lijkt op de mijne, maar vooral van­we- ge de weergaloze monoloog waarin de melancholicus Jacques spreekt over de zeven leeftijden van de mens. Een groot deel van de huidige paniek komt mijns inziens voort uit het feit dat wij niet genoeg meer vertrouwd zijn met onze eigen nietigheid en natuurlijke vergankelijkheid, en Shakespeare herinnert ons er zeer aangrijpend aan dat all the world’s a stage.

Acteur Arthur Japin (1956) debuteerde in 1996 als schrijver met ‘De zwarte met het witte hart’. Hij schreef ‘Geluk, een geheimtaal. Dagboeken 2008-2018’. Dit najaar komt de roman ‘Mrs. Degas’ uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden