In memoriamMcCoy Tyner

McCoy Tyner (1938-2020), de pianist die Coltrane liet schitteren

Beeld AFP

Jazzpianist McCoy Tyner is vorige week op 81-jarige leeftijd overleden. Hij vergaarde zijn roem in de jaren zestig samen met saxofonist John Coltrane.

Met het overlijden van jazzpianist McCoy Tyner, vorige week op 81-jarige leeftijd, is niemand meer in leven van het fameuze kwartet waarmee saxofonist John Coltrane in de jaren zestig de jazz ingrijpend veranderde. Dat Coltrane daartoe in staat was, is in belangrijke mate aan Tyner te danken. Als Coltrane zich uitstrekte in een ellenlange solo, verloor Tyner nooit de melodische en harmonische basis van de muziek uit het oog. Hij had het ­vermogen schijnbaar eindeloos een krachtig en creatief pianist te blijven, ook als de gespeelde compositie vele minuten lang een moordend tempo had.

Dat in 1960 uitgerekend Tyner in Coltranes band de plek achter de piano innam, kwam als een verrassing. De pianist was pas 21 jaar oud en goeddeels onbekend, maar ­samen met Tyner, bassist Jimmy Garrison en drummer Elvin Jones kon Coltrane de vrijheid vinden die hij zo wanhopig zocht. De platen van dit kwartet uit de vroege jaren zestig behoren, ook een kleine zestig jaar later, tot het beste wat de jazz ooit heeft voortgebracht. En het blijft tot op de dag van vandaag ontroerend te horen hoe vier mannen elkaar zo nauwlettend volgen, terwijl ze niet weten waarheen.

Fraaie platen

De wat tragische paradox is dat ­Tyner vrijwel meteen aan het begin van zijn carrière zijn beste muziek speelde en daardoor, hoe lang zijn loopbaan ook duurde, altijd aan John Coltrane verbonden bleef. Tragisch eens te meer, omdat ­Coltrane het soort man was dat doorging tot hij het deksel ­onbarmhartig hard op de neus kreeg. In die queeste moest Tyner midden jaren zestig zijn plaats ­afstaan aan Coltranes vrouw Alice.

Tyner bleef spelen tot het ­bittere eind. Onder eigen naam zou hij nu en dan fraaie platen ­maken, hij zou prachtige stukken schrijven en, als hij de geest had, ook live bewonderenswaardig ­vernuftig en energiek blijven.

Toch zou dat eigen werk altijd in de schaduw blijven staan. Wie het treurig vindt dat iemand ruim ­vijftig jaar zijn oude niveau niet haalt, moet zich bedenken hoe ­geweldig hoog dat niveau is ­geweest – en dat menig jazz­liefhebber alles zou opgeven om één keer zo te kunnen spelen als Tyner in ‘My Favorite Things.’

Lees ook:
Alice Coltrane was meer dan de weduwe van

Muziekfestival Le Guess Who zette in 2017 de schijnwerpers op Alice Coltrane. De herwaardering die daarmee gestalte krijgt, is terecht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden