Review

Marsmannetjes leven in het land der fabelen

De mythen over de planeet Mars zullen blijven bestaan maar de verhalen over Marsmannetjes moeten naar het land van de fabelen worden verwezen. Dat is de conclusie van de documentaire 'Mars: het einde van een mythe?', die de Avro zondag uitzendt. Het is een werkstuk van Wolter Braamhorst onder regie van Pieter Varekamp.

Fred Lammers

De documentaire voert de kijker in een soort ruimtevaartuig op een denkbeeldige reis naar de rode planeet. Daar komen deskundigen aan het woord over de planeet die generaties mensen heeft bezig gehouden en vooral angst aangejaagd. De Belgische natuurkundige Gerard Bodefrée vertelt hoe al in het begin van de jaartelling de rode kleur van Mars werd geassocieerd met onheil. ,,Zijn adem is als de woestijnwind, hij heerst over het dodenrijk.'' Babyloniërs, Egyptenaren en Romeinen raakten er door gefascineerd. De Romeinen zagen in de planeet ook iets vrolijkers, zij noemden Mars de god van de lente. Daar dankt de maand maart zijn naam aan.

De verhalen over mogelijke bewoning kregen een breed onthaal. De Nederlander Christiaen Huygens baarde in 1698 groot opzien met zijn boek 'Wereldbeschouwers' waarin hij zijn geloof in menselijke bewoning van de planeet openbaar maakte. Omdat hij wist dat tegen die theorie op veel tegenstand zou stuiten, mocht dit boek pas drie jaar na zijn dood verschijnen.

De Amerikaanse amateur-astroloog Percival Lowell ontdekte aan het eind van de 19e eeuw kanalen op Mars. Het moesten wel intelligente wezens zijn die op die manier probeerden hun uitdrogende planeet van de ondergang te redden. In dezelfde tijd werd het boek 'War of the Worlds' van de schjrijver H. G. Wells een bestseller. Hij bracht het verhaal de wereld in dat agressieve Marsbewoners de aarde wilden veroveren. Een hoorspel van Orson Welles gebaseerd op het boek van Wells zette in 1938 Amerika op zijn kop. De paniek sloeg toe omdat de grote massa geloofde dat de invasie uit Mars was begonnen.

In films werd dat thema op alle mogelijke manieren verder uitgediept. Dat ging zover dat filmmakers zogenaamde Marsbewoners in woede lieten ontsteken toen bezoekers van de aarde hen kwamen storen terwijl zij hun stoffige planeet aan het stofzuigen waren. Dat de aardse toeristen een reis van 500 miljoen kilometer achter de rug hadden interesseerde hen geen fluit.

De Nederlandse film-producent Paul Verhoeven deed ijverig aan de Mars-hype mee. Hij vertelt jarenlang te hebben gefantaseerd en gedroomd over Mars.

In de jaren vijftig pasten de waargenomen vliegende schotels prachtig in de Mars-theorieën. De Amerikaanse regering noemde dat onzin, maar dat werd nauwelijks geloofd. Marsmannetjes zouden bestaan. Alleen, waren ze nu groen, zwart of zelfs paars van kleur? De groenen zouden in elk geval het meest kwaadaardig zijn.

Na de Tweede Wereldoorlog ging de wereld zelf op onderzoek in de ruimte. De Duitse geleerde Werner von Braun die in de Tweede Wereldoorlog Hitler-Duitsland terzijde had gestaan werd door de Amerikanen gehaald om te helpen de ruimtereisdromen te verwezenlijken. De maan werd bedwongen en toen was Mars aan de beurt. De ontdekkking dat er op Mars water aanwezig was en er seizoenen zijn opende nieuwe perspectieven. Er werden sporen van chlorofyl aangetroffen in Marsmonsters en dat werd gezien als een duidelijk bewijs van plantaardig leven. De foto's van het oppervlakte van Mars, door de Mariner-ruimteschepen de afgelopen jaren naar de aarde geseind, deden deze dromen teniet. Professor Gerald Soffen, teamleider van de Vikingmissie naar Mars trekt aan het slot van de documentaire als conclusie dat de Marsmannetjes dood en begraven zijn. Paul Verhoeven vult aan dat naar zijn vaste overtuiging de eerste Marsmannetjes pas geboren zullen worden als zich in de toekomst kolonisten op de planeet vestigen. Deskundigen denken dat dit de komende eeuw zeker het geval zal zijn.

'Mars:het einde van een mythe?',zondag 18.30, Ned.1

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden