Literatuur

Marieke Lucas Rijneveld wint als eerste Nederlandse schrijver de International Booker Prize

Marieke Lucas Rijneveld vorig jaar tijdens het Boekenbal in Internationaal Theater Amsterdam, het traditionele openingsbal op de vooravond van de Boekenweek.Beeld ANP

Marieke Lucas Rijneveld heeft woensdag met de vertaling van haar debuutroman ‘De avond is ongemak’ de prestigieuze International Booker Prize gewonnen. Een primeur in de Nederlandse letteren. De prijs: ruim 55 duizend euro, waarvan de helft is bestemd voor vertaalster Michele Hutchison.

Ze is ‘zo trots als een koe met zeven uiers’, zei ze in haar dankwoord. Marieke Lucas Rijneveld stond woensdagmiddag met haar oren te klapperen toen juryvoorzitter Ted Hodgkinson via een videoverbinding bekendmaakte dat haar roman dit jaar tot winnaar is verkozen. Rijneveld liet 123 concurrerende boeken achter zich, geschreven in dertig talen. De jury viel voor de grimmigheid en de poëzie van haar roman, die een ongekende wereld oproept waar de lezer zich vanaf de eerste bladzijde in opgezogen voelt.

Het was al een primeur dat een Nederlandstalig boek – een debuut ook nog – überhaupt de shortlist van deze gerenommeerde prijs haalde. Tommy Wieringa stond vorig jaar wel al op de longlist met ‘De dood van Murat Idrissi’.

Het deels autobiografische boek gaat over het tienjarige meisje Jas dat op een melkveeboerderij woont. Ze groeit op in een reformatorisch boerengezin dat door een verstikkende rouw uiteenvalt als haar oudere broer Matthies bij het schaatsen door het ijs zakt en verdrinkt. Jas krijgt dan last van obstipatie en verliest zich in seksuele fantasieën.

In Nederland was het boek een bestseller. Ook in het Verenigd Koninkrijk loopt de roman goed. De Britse kranten waren direct na het verschijnen in maart lovend. The Observer: ‘een zeer opmerkelijk debuut’ van ‘een belangrijk nieuw talent’. The Financial Times: ‘Uitzonderlijk’. The Guardian: ‘een de tien beste vertaalde boeken’.

De brexit

Rijnevelds succes in het Verenigd Koninkrijk past in een trend, zegt Victor Schiferli van het Nederlands Letterenfonds. “De Britse aandacht voor Nederlandse literatuur is duidelijk groeiende. We zien al een paar jaar achter elkaar grote successen op de Engelse markt. Dat is vrij uitzonderlijk.” In 2013 was er een hit met ‘De brief voor de koning’ van Tonke Dragt, een paar jaar later gevolgd door ‘De avonden’ van Gerard Reve. Recent doen ook Rutger Bregman, Rodaan al Galidi en Sanne Blaauw het goed.

Deze trend is deels te danken aan het Nederlands Letterenfonds, dat met de campagne ‘New Dutch Writing’ actief Nederlandse auteurs in Groot-Brittannië promoot. Het Fonds hielp ook bij het contact tussen Rijneveld en de Britse uitgever Faber & Faber, die elkaar leerden kennen op het Crossing Border-festival in Den Haag. “Maar haar succes is toch in de allereerste plaats de verdienste van het boek zelf”, relativeert Schiferli.

Wat ook in het voordeel van Nederlandse auteurs werkt, is dat de Britten eindelijk iets meer buitenlandse literatuur toelaten. “De afgelopen jaren is het aandeel vertalingen op de Britse boekenmarkt omhoog geschoten van 3 naar 5 à 6 procent”, zegt Hanneke Marttin van het Letterenfonds. Vooral jonge Britten willen graag eens iets anders lezen. “En verder lijkt de brexit een tegenbeweging te veroorzaken waarbij cultureel onderlegde Britten de verbinding met het continent zoeken.”

Een schitterende stap voorwaarts

Rijnevelds roman staat op de rol om in nog twintig andere landen te verschijnen. De International Booker Prize stuwt haar buitenlandse carrière ongetwijfeld nog verder op. Tommy Wieringa merkte het positieve effect ook al met de longlist. “Ik had nog nooit zo van die prijs gehoord”, vertelt hij aan de telefoon, “maar in Nederland kwam er meteen een nieuwe druk uit. Ik kreeg ook ineens veel meer uitnodigingen voor lezingen in het buitenland, ook bijvoorbeeld in Duitsland. Kun je nagaan wat er gebeurt als je wint. Een schitterende stap voorwaarts voor je werk.”

Is Rijneveld financieel nu meteen binnen? “Wat een ordinaire vraag”, zegt Wieringa lachend. “Marieke Lucas Rijneveld kan uitstekend leven van haar werk in Nederland. Dat is al heel bijzonder. De prijs zal haar zeker helpen, maar het leukste is natuurlijk dat je meer wordt gelezen. Een groot bereik in het buitenland is fantastisch.”

Lees ook:

Schrijver Marieke Lucas Rijneveld wil scherpe keuzes maken. ‘Maar ik ben er huiverig voor’

Welke jonge kunstenaars bepalen het beeld de komende tien jaar? Trouw tipt de twintig van de jaren twintig. Op nummer 6: schrijver en dichter Marieke Lucas Rijneveld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden