Wat we moeten zien inHeerenveen

Marianne Schipaanboord communiceert tekenend met de buitenwereld

Vrouw, douche, douchestoel, tekening met tekenpen en waterverf (2016) van Marianne Schipaanboord.Beeld Marianne Schipaanboord

Elke week kiest Trouw uit een museum de blikvanger die we niet mogen missen. Vandaag: de douches van Marianne Schipaanboord.

Als Marianne Schipaanboord met haar begeleidster Hetty Schaart naar het strand gaat, wil ze altijd naar de douchehokjes. Douches vindt ze geweldig om te zien. Tal van tekeningen heeft ze al gemaakt van mensen onder het stromende water en ook van zichzelf in haar eigen badkamer. Waarom waterstralen haar zo fascineren, weet Schaart niet. “Ik denk dat het haar een gevoel van vrijheid bezorgt.” 

Zelf kan Schipaanboord (1965) niet vertellen waarom badkamers – naast het paradijs met Adam en Eva, plattegronden en alledaagse dingen – zo vaak opduiken in haar tekeningen, die nu te zien zijn in Museum Belvédère in Heerenveen. Sinds haar geboorte is ze doof. Ook kan ze niet praten en is ze spastisch. Communiceren met de buitenwereld doet ze via een continue stroom van pentekeningen, deels voorzien van korte teksten. Daarmee geeft ze een inkijkje in haar belevingswereld. Rake tekeningen zijn het met fijne, schetsmatige lijntjes, soms losjes ingevuld met aquarelverf. Alles tekent ze uit haar hoofd. Schaart: “Als ze haar eigen badkamer van bovenaf tekent, klopt het perspectivisch helemaal, hoewel ze nooit een tekenopleiding heeft gehad.”

Haar werk wordt gerekend tot de outsider art

Sinds 2005 bezoekt Schipaanboord drie dagen per week Galerie Atelier De Kaai in Goes, waar talentvolle kunstenaars met een beperking worden begeleid. Tekenen deed ze al vanaf haar kindertijd, maar hier werd haar talent ontdekt en kreeg ze de kans om een eigen beeldtaal te ontwikkelen, vertelt Schaart. Haar werk, dat behalve in Nederland ook in Londen, New York en Wenen is geëxposeerd, wordt gerekend tot de outsider art. Outsiders zijn kunstenaars met een verstandelijke beperking of psychische problemen die buiten het reguliere kunstcircuit vallen. Nederland heeft een museum voor deze kunst, het Outsider Art Museum in de Hermitage in Amsterdam. Maar ook steeds meer reguliere musea erkennen de kwaliteit en schoonheid van wat vroeger ‘gekkenkunst’ werd genoemd. Een belangrijke doorbraak was de Biënnale van Venetie van 2013, waar een bonte stoet van outsiders en excentriekelingen hun kunstwerken mochten tonen. 

Voor Han Steenbruggen, directeur-conservator van Museum Belvédère, was het geen punt van discussie om het werk van Schipaanboord te tonen tussen de reguliere kunstenaars. “Het zijn mooie, fantasievolle tekeningen die een fascinerende inkijk geven in de gedachten en emoties van iemand die alleen op deze manier kan communiceren met de buitenwereld. Je ziet eraan af dat ze gemaakt worden vanuit een innerlijke noodzaak.”


De tekeningen van Marianne Schipaanboord zijn t/m 23 februari te zien in Museum Belvédère in Heerenveen. 

Lees ook:

Outsiderkunst is ook een stroming

Bij Christie’s New York werden ze al geveild. Ook Nederlandse musea tonen nu werken van kunstenaars met psychische problemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden