RecensieJeugdboek

Mamma doet vreemd

Jeska Verstegen doorgrondt als kind het verzwegen oorlogsverleden van haar moeder en oma.

Welk effect heeft een trauma, opgedaan in de Tweede Wereldoorlog, op een naoorlogse generatie? Daar mag in de volwassenenliteratuur veel over geschreven zijn, in de jeugdliteratuur is het een tamelijk uniek thema.

Alleen daarom al verrast de gevoelige autobiografische jeugdroman van Jeska Verstegen, vooral bekend als illustrator van vrolijk ogende, veelal commerciële kinderboeken. Ze blijkt uitstekend te kunnen schrijven en toont als tekenaar ook nog een breder palet dan we tot nu toe van haar hebben gezien.

Hoewel Verstegen de werkelijkheid hier en daar heeft aangepast, voert ze zichzelf en haar familie met echte namen op. Ze beschrijft de elfjarige Jeska in 1983 raak als een introvert meisje dat nog vasthoudt aan de fantasievolle speelsheid van de kindertijd – ze heeft een popje dat overal mee naartoe gaat – maar ook voelt dat ze groter wordt: “Ik wil geen grote borsten en heupen, dan kan ik vast geen radslag meer doen.” Niet verwonderlijk dat ze juist in deze fase het bestaan van een familiegeheim ontdekt: het volwassen leven nadert haar, ook vanuit het verleden.

Eerst krijgen we al een beeld van het vreem­de gedrag van haar moeder die overdag het liefst de gordijnen dichthoudt, nauwelijks bezoek ontvangt, soms opeens fel kan reageren en van Jeska verlangt dat ze zich niet te opvallend gedraagt.

Dan noemt haar dementerende Vlaamse oma – een nicht van uitgever Emanuel Querido – haar opeens ‘Hesje’ en wil moeder niet vertellen wie dat is. Jeska besluit het zelf uit te gaan zoeken en ontdekt gaandeweg dat Hesje’s verhaal met de oorlog te maken heeft. Thuis wordt nooit over die jaren gepraat, sterker nog: Jeska wist niet eens dat bomma en haar moeder Joods zijn.

Jeska’s zoektocht is niet uitgesproken spannend, maar maakt juist door de terloopsheid indruk. Verstegen geeft alledaagse scènes, op­ge- schreven in beeldrijke taal, subtiel lading, op een manier die doet denken aan de laatste boeken van Dolf Verroen.

Door vragen te stellen, te observeren, stiekem het dagboek van Anne Frank te lezen en in bomma’s fotoalbum te kijken, vindt Jeska steeds meer scherven van de aangrijpende familiegeschiedenis. Uiteindelijk leert ze dat de oorlog haar bomma en moeder nooit heeft losgelaten en zo ook háár jeugd beïnvloedt.

Oordeel: bijzonder thema, uitstekend geschreven.

Jeska Verstegen
Ik zal je bewaren
Querido; 175 blz. € 17,50
Vanaf 11 jaar

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden