Het mooiste Nederland

Mag de kust mooi en ongerept blijven?

Burgh-Haamstede op Schouwen Duiveland Beeld Natuurmonumenten - Laura van de Burgt

De wind loeit en geselt de duinen. Het zand jaagt over het strand, vormt bergjes achter de schelpen. De zee oogt ongenaakbaar. Tot ineens flats en hotels opdoemen. We zouden de kust toch samen ongeschonden houden?

Voor me rennen drieteenstrandlopers heen en weer in de branding, rechts de machtige duinen vol wuivend helm en stuivend zand. Honderden, hopelijk lege, schelpen knisperen onder mijn schoenen. De einder is leeg, het nieuwe jaar open; wat wil ik nog meer.

Tot opeens flats, hotels en druk bereden asfalt aan de horizon verschijnen. Plots is het strand bevlekt met strandhuisjes en houten staketsels als winterrestanten van ’s zomers koffiegenoegen. Een jeep trekt voren in het maagdelijk zand, benzinedampen achterlatend.

Woede welt op

Mijn hoofd schiet naar links, naar de zee. Woede welt op. Hoe kan dit? Ben ik daarom baywatcher geworden? Had Natuurmonumenten niet beloofd dat wij, kustwachters, samen de kust ongerept en ongeschonden zouden houden? Was er niet sprake van een Kustpact, een alles overstijgende, bindende afspraak over behoud van duin en strand?

Ontdaan en boos draai ik om, terug naar de leegte van zo-even. Terug naar een stil en open strand, maar het helpt niet. De onrust blijft. Doemscenario’s blijven rondwaren in mijn gedachten en de woede neemt eerder toe dan af.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Drieteenstrandlopers Beeld Lida Hellingman-Soeting

Weer thuis, maar nog ‘hoog op de poten’, besluit ik Natuurmonumenten te bellen om te horen hoe de zaak zo uit de hand blijft lopen. Ik vind een gewillig oor bij Björn van den Boom, nauw betrokken bij de actie ‘Bescherm de kust’. Hij onderkent mijn zorgen en brengt in herinnering hoe het begon.

Drie jaar geleden

De actie voor het kustbehoud dateert van drie jaar geleden toen Natuurmonumenten ongerust werd over een toenemende ‘rode druk’ op de zuidwestelijke Delta. Zo verscheen er op de Brouwersdam een inspiratietoren en dreigde het zicht op het Veerse Meer vernield te worden door een reeks huisjes. “Om tegenwicht te bieden riepen we mensen op om baywatcher te worden. We hoopten op 5000 deelnemers. Een jaar later besloot toenmalig minister Schultz opeens om de bouwrestricties voor de kust te versoepelen. We schrokken ons rot”, memoreert Van den Boom. “De kust moest de kust blijven; ongerept, leeg en vol natuur.”

De roering gaf de actie een enorme zwiep en in een mum van tijd tekenden 110.000 ontstemde Nederlanders de petitie tegen bebouwing. “Geen enkele natuuractie kreeg ooit zo veel steun.”

Vreemd was dat niet, lijkt me. Wie heeft er geen bijzondere herinneringen aan de kust. Wie bouwde er geen zandkastelen, liep er niet verliefd te wezen, wie kwam er niet tot rust? Juist die emotionele kant werd aangesproken. Nu eens geen technocratische benadering over Natura 2000.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Noordzeestrand in Zeeland Beeld Natuurmonumenten

De weerstand werkte

De weerstand werkte; krap twee maanden na de verruiming trok Schultz haar besluit in en werd besloten tot groot overleg met alle kustpartijen: van gemeenten tot recreatieondernemers. Die laatsten hadden het er moeilijk mee - verbolgen over de dreigende weerstand tegen hun toch zo schitterend oppeppende plannen, maar tekenden uiteindelijk toch. “Met alle partijen sloten we in februari van dit jaar het Kustpact, een principe-afspraak om de kust zoveel mogelijk ongeschonden te laten. Zeeland en Zuid-Holland zijn inmiddels klaar, in Friesland zijn er nauwelijks bouwplannen en in Noord-Holland wordt nog aan de provinciale bescherming gewerkt.”

Klinkt leuk, maar hoe kan het toch dat her en der nog steeds narigheid aan de horizon verschijnt? Van den Boom: “Tja, er moest een prijs worden betaald. Tegenover honderden kilometers maagdelijke kust staat de toestemming om waar de rand van Nederland toch al geschonden is, nog meer te mogen bouwen.” Zo zijn de plannen voor het Veerse Meer gedwarsboomd. Maar voor Brouwerseiland, om in het Grevelingenmeer op eilandjes honderden recreatievilla’s te bouwen, was het te laat.

Het gepolder

Het gepolder valt me zwaar, maar ach, misschien is het niet zo erg als Scheveningen, Zandvoort en Cadzand-Bad of andere volkomen vernachelde kustplaatsen nog verder volgeplempt mogen worden. Laat iedereen daar maar vertieren; dan blijft de echte schoonheid voor de ware kustliefhebbers.

Enigszins gerustgesteld ga ik enkele dagen later opnieuw op pad. Naar Voornes Duin, volgens de Natuurmonumentenman een van de allermooiste duingebieden van ons land. Het is koud, maar helder en bijna knisperend. Ik begin aan de kant van het land, door de duinvalleien: ze zijn dras, zoals het betaamt.

Klaaglijk roepend vliegt een wulp over en raakt diep van binnen. In het duindoornstruweel verderop laven kramsvogels en koperwieken zich aan fel oranje bessen en reageert een Cetti’s zanger op mijn gestap. Het strand op. Scholeksters en meeuwen staan zij aan zij met de kop tegen de wind, ongestoord en met alle ruimte. Ik wandel een uurtje heen en weer weer en besluit - gelokt door wulpen - nog even in de duinvallei te kijken. De schemer valt in, de kou trekt op. Geluidloos en majestueus strijkt een velduil neer. Hij inspecteert de omgeving, acht het blijkbaar veilig genoeg en steekt de kop in de veren. Ik loop door. Verrukt en overdonderd. Mag de kust heel alsjeblieft zo mooi blijven?

Tips

Ga vooral naar Voornes Duin, de Kwade Hoek, het strand tussen Wijk aan Zee en Egmond, naar Texel en Schiermonnikoog.

Neem trein en bus naar de Zeeuwse kusten, maar niet bij Domburg, de Brouwersdam. Mooi is de Zuidkust van Schouwen, de Manteling van Walcheren en het Verdronken land van Saeftinghe.

Midden in de Randstad, van Katwijk naar de Wassenaarse Slag, is het fijn, zeker bij min- der zicht zodat Scheveningen in de verte blijft.

Mijd liever Scheveningen, Zandvoort, Cadzand-Bad, Noordwijk, Julianadorp vanaf maart (strandhuisjes), Hoek van Holland, de Brouwersdam, Bruinisse en Kamperland (grote vakantieparken).

Kamperland Marina, Zuid-Beveland Beeld Rene Koster

Lees hier meer Het mooiste Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden