RecensieNxt museum

Maak liever geen foto’s in Nederlands’ eerste museum voor nieuwemediakunst

Habitat door Heleen Blanken, met Naivi en Stijn van Beek in Nxt Museum.Beeld Heleen Blanken


Nxt museum in Amsterdam-Noord noemt zich het eerste Nederlandse museum voor nieuwemediakunst. In de ene zaal zweef je, in de andere zaal wordt je gezicht gescand. 

Zoef, daar snijdt de lichtstraal weer door de mist. Even is het of de donkere, vijfentwintig meter lange ruimte kantelt, snel is duidelijk dat het de streep licht is die beweegt. Over de muren van de gang en dan naar boven, negen meter de lucht in. 

Er is ook geluid, minimale tonen en diepe baseffecten. De makers van het werk heten United Visual Artists, de locatie is Nxt Museum in Amsterdam-Noord. Een nieuw ­museum in een voormalige televisiestudio met een tentoonstellingsruimte van 1400 vierkante meter. Via acht speciaal aan elkaar geregen ruimtes maakt de bezoeker een tocht door de eerste tentoonstelling.

Nxt Museum noemt zich het eerste museum dat zich volledig richt op mediakunst. Wie denkt dat het daarbij vooral gaat over kunst op een computerscherm, heeft het mis.

“Technologie is het meest interessant als het weg van het scherm is. Als het je lichaam beïnvloedt, mensen samenbrengt”, stelt Natasha Greenhalgh resoluut. Ze is artistiek directeur van het nieuwe museum dat ze met Merel van Helsdingen in drie jaar heeft opgezet.

Dimensional Sampling #1 door Yuxi Cao.Beeld Peter Tijhuis

Van Helsdingen studeerde media en cultuur in Amsterdam en werkte in Parijs en Londen in marketingfuncties bij grote bedrijven. In haar vrije tijd ging ze naar musea en werd ­enthousiast over de multimedia-kunstenaars. Omdat er nergens een museum is waar die kunst permanent te zien is, bedacht ze samen met oud-collega Greenhalgh Nxt Museum. 

De eerste tentoonstelling, die ten minste zes maanden blijft staan, heet ‘Shifting Proximities’. Dat doelt op de verschillende vormen van aanwezigheid die mensen hebben, mede dankzij technologie: ten opzichte van elkaar, maar ook tegenover de natuur en klimaatverandering, het heelal en uiteraard de technologie zelf. In de ene zaal staal zweef je over het oppervlak van een landschap, door langs een sensor te ­bewegen verander je de lichtinval, in een volgende zaal wordt je gezicht biometrisch gescand op persoonlijkheidskenmerken.

Multimediakunstenaars werken vaak met kunstmatige intelligentie, gebruiken computers en wetenschap als techniek om een idee of concept te verbeelden. Van Helsdingen: “Het mooie vind ik dat deze kunstenaars – mannen én vrouwen – wetenschap, techniek en kunst combineren tot iets dat over het hier en nu gaat. Ze maken installaties die je soms heel fysiek raken, ze vereisen soms ook interactie. Tussen de objecten en het publiek en van het publiek onderling. Zoals bij Connected, een installatie van Roelof Knol. Hij is softwarespecialist en maakt interactieve installaties. Hij laat met lichtpatronen op de grond zien hoe dicht de bezoekers bij elkaar staan, het geluid in de ruimte, gecomponeerd door Marc Mahfoud, reageert daarop.”

Dimensional Sampling #1 door Yuxi Cao.Beeld Peter Tijhuis

Meerdere kunstwerken, zoals dat van Knol, zijn speciaal voor het museum ontwikkeld. Anders dan in andere musea is er in de zaal van het kunstwerk geen toelichting te lezen. Tussen elk van de acht kunstwerken, ieder in een eigen zaal, zit een kleine ruimte waar je kunt bijkomen en in stilte een toelichting kunt lezen op het volgende kunstwerk. Een palate cleanser noemt Van Helsdingen het, verwijzend naar het gebruik van wijn- of kaasproevers om tussen sterke smaken door iets neutraals te eten of ruiken, zodat ze meer openstaan voor nieuwe indrukken.

Zelf aan de slag in Nxt-lab

Het museum, gefinancierd door onder andere de Rabobank en private investeerders, wil meer zijn dan een etalage voor de kunstwerken. Op de bovenverdieping komt Nxt-lab, waar bezoekers aan de slag kunnen met thema’s uit de tentoonstelling.

In de grote zaal, waar nu een hypnotiserende projectie van Yuxi Cao te zien is, geïnspireerd op de QR-code, wil Nxt, als dat weer kan, performances en dansvoorstellingen programmeren: Nxt Stage wordt dat.

Spectaculair zijn sommige installaties zeker, toch is het effect niet als dat van een achtbaan; het is eerder rustgevend. Greenhalgh: “We vragen bezoekers de tijd te nemen. Vanwege de coronamaatregelen is het eenrichtingsverkeer en veel werken hebben tijd nodig om op de bezoeker in te werken.”

Opvallend is dat de oprichters zelf benadrukken dat bezoekers liever niet te veel foto’s en filmpjes moeten maken, al is het niet verboden. Van Helsdingen: “We denken erover om zo nu en dan een cameraloos tijdsslot in te lassen. Zodat je echt kunt opgaan in de kunstwerken.”

Reserveren van toegangskaarten en meer informatie op nxtmuseum.nl

Lees ook:

Kunstdetective Arthur Brand: ‘In de ene wereld moet ik me aan de wet houden, in de andere aan mijn woord’

Kunstdetective Arthur Brand vindt overal ter wereld gestolen kunst terug. CNN vergeleek hem met Indiana Jones, maar hij vindt zichzelf eerder een stuntelende Inspector Clouseau. Vanaf dinsdag 1 september is een nieuwe tv-serie over hem te zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden