Review

Lutje verzint altijd weer de grappigste plannetjes

Hij heet officieel Henning Luttel maar iedereen noemt hem Lutje Luchtballon. Dat zit zo. Tijdens het schoolreisje van groep 3 gaf de juf hem een rode luchtballon, want hij was zo klein dat zij vreesde hem anders uit het oog te verliezen. Sindsdien gaat hij in het dorp door het leven als Lutje Luchtballon.

Inmiddels is het derde boek over Lutje verschenen: 'Lutje Luchtballon en de kersthond'. De schrijver, de Duitser Klaus Kordon, heeft als auteur van kinderboeken en jeugdromans een goede naam. Zijn werk werd onder meer bekroond met de Deutsche Jugendliteraturpreis en de Zürcher Kinderbuchpreis. In ons land kreeg hij drie Zilveren Griffels, waarvan twee voor 'Met je rug tegen de muur' en 'De eerste lente', respectievelijk het tweede en derde deel van een lijvige trilogie over een Berlijnse arbeidersfamilie. Zijn rustige, realistische stijl en brede verhaaltrant lenen zich inderdaad uitstekend voor dikke boeken voor de oudere jeugd. Maar ook jongere kinderen heeft hij veel te bieden, zoals de boeken over Lutje bewijzen.

Het derde boek over Lutje speelt vlak voor en tijdens de kerst. Lutje is een nakomertje en wordt door de rest van het gezin, dat verder bestaat uit ouders, drie inmiddels volwassen kinderen en grootmoeder, op handen gedragen. Ook door zijn kleine gestalte neemt hij thuis een aparte positie in, want de Luttels zijn doorgaans juist erg lang. Als buitenbeentje dat 'altijd weer de grappigste plannetjes verzint' is hij een typische kinderboekenheld: sympathiek, gevoelig en vindingrijk.

Lutje is verdrietig want de puppy's van zijn hond Wopke, een prachtige newfoundlander, zijn één voor één verkocht. Alleen Grote Pier is nog over, al hebben zich ook daarvoor al kopers van buiten het dorp gemeld. Lutjes vriend Johnny Binkerbank zou het hondje dolgraag willen hebben en voor Lutje lijkt dat ook een goede oplossing: dan zou hij Grote Pier in elk geval nog iedere dag zien. Helaas weigeren Johnny's ouders beslist zo'n 'modderpotengeval' in huis te halen, wat de jongens tot het inzicht brengt: ,,Volwassenen zijn stom''.

Dan komt Wiebke, een schrander meisje met wie Lutje het erg goed kan vinden, met het plan om Grote Pier met kerst gewoon aan Johnny cadeau te doen. Volgens haar kunnen diens ouders daar niets tegen beginnen, want: ,,Kerstmis is tenslotte het feest van de liefde''. Lutjes ouders, die niet weten hoe de vork in de steel zit, stemmen aarzelend toe wanneer Lutje vraagt of hij Grote Pier mag weggeven.

Het feest gaat echter niet door. Wel levert Lutje op kerstavond het hondje aan Johnny persoonlijk af, maar diens ouders zijn not amused door deze overvaltactiek en laten hun zoon het presentje de volgende ochtend meteen terugbezorgen.

Dan komt Lutje met een gewaagd nieuw plan. Ze zullen gedrieën gaan ijsvissen op de Kleine Aa, daar een gat in het ijs hakken en dan zogenaamd verdrinken. In werkelijkheid zullen ze zich, na wat spullen bij het wak achtergelaten te hebben, met de honden verschuilen in een koeienstal vlakbij Lutjes huis. Als ze dan na een dag weer opduiken zullen Johnny's ouders van pure opluchting alsnog toestemming geven om Grote Pier in huis te nemen...

Het plan wordt letterlijk zo uitgevoerd. De beschrijving van de avond en nacht in de ijskoude koeienstal is prachtig. Kordon maakt veel werk van het opkomende schuldbesef (wat een akelige kerst bezorgen zij hun ouders!), de groeiende spanning in en buiten de stal en de vaak geestige ontlading daarvan. Doordat de kinderen het huis van de Luttels kunnen zien, zijn we tevens getuige van de consternatie aldaar, die nog toeneemt wanneer ook de ouders van Johnny en Wiebke, de politie, de burgemeester en de dominee ten tonele verschijnen. De nacht heeft nog een paar spannende verrassingen voor de kinderen in petto, maar ze houden dapper vol.

De volgende dag loopt Lutje in z'n eentje naar zijn huis, waar het hele dorp, zijn klasgenootjes en juffrouw incluis, al treurend bijeen is. Het effect laat zich raden: blijdschap en boosheid strijden om de voorrang. In enkele geestige scènes, waarin Kordon behendig ouderwetse en moderne opvoedingsidealen tegen elkaar uitspeelt en de tegenstelling met een opmerkelijke wijsheid relativeert, behaalt Lutje een klinkende overwinning. Hij krijgt, nota bene door zijn ouders, zijn juf, de dominee en burgemeester daarin gesteund, Johnny's ouders zo ver om de kleine Grote Pier alsnog liefdevol op te nemen.

Zo'n collectieve knieval van het ouderlijk, geestelijk en wereldlijk gezag doet het kinderhart uiteraard sneller kloppen! Het aardige is dat Kordon dit alles heel overtuigend, zonder gemakzuchtig opportunisme en al te satirische bijbedoelingen opschrijft. Hij kiest niet zozeer partij voor de kinderen, als wel voor de liefde die hen drijft en hun zin voor avontuur. Aan het slot krijgt Lutje op zijn beurt van zijn ouders en oma enkele uitgesproken dan wel stilzwijgende blijken van hún liefde voor hém retour. Een boek, kortom, over 'echte liefde', zoals het ergens heet, dat menig kind niettemin van begin tot eind met plezier zal lezen. Want Kordon is een onnadrukkelijke moralist die nergens zoetig wordt en onopgesmukt en opgewekt kan vertellen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden