Review

Luide muziek in een leeg paleis

Een betere coulisse hadden de Einstürzende Neubauten zich niet kunnen wensen. De Berlijnse cultband gaf vorige week een concert voor een klein publiek in het Palast der Republik, het socialistische DDR-paleis dat volgend jaar wordt gesloopt. Gisteren ging het voorgoed dicht.

'Melancholia zweeft over de nieuwe stad'', zong zanger Blixa Bargeld. En: ,,Ooit groeit gras, ook over deze stad.'' Deze teksten passen prima bij het Palast der Republik, de ruïne die haar poorten weer voor het publiek sluit. Het leegstaande paleis wordt dan gesloopt en een grasveld zal worden aangelegd, zo heeft de Duitse Bondsdag besloten.

Uiteindelijk willen de politici het Berlijnse Stadtschloss weer opgebouwd zien in het hart van de metropool. Daarin woonde eeuwenlang de Pruisische dynastie van de Hohenzollerns. In de Tweede Wereldoorlog werd het gebouw door bommen half verwoest en in 1950 afgebroken door de socialistische DDR-leider Walter Ulbricht. Nu spreekt men over die daad schande.

Op dezelfde plek werd in 1976 het Palast der Republik ingewijd. Daarin bevonden zich naast het Oost-Duitse marionettenparlement restaurants, cafés en theaterzalen. Het was een plek voor het hele volk. Men kon er Russische soljanka eten, Berliner Weisse drinken en zelfs een potje bowlen. Maar kort nadat de Volkskammer in 1989 besloot om zich bij de BRD aan te sluiten werd er in het gebouw asbest gevonden. Sindsdien zijn de lichten gedoofd in 'Erichs lampenwinkel', de 50000 lampen die er ooit hingen verdwenen spoorloos.

Pas in 1998 begon men met de asbestsanering van het leegstaande paleis, dat van al zijn pracht en praal was ontdaan. Omdat het gebouw meer en meer tot een schandvlek was geworden besloten cultuuractivisten deze zomer om het Palast weer tot een Volkspalast te maken: Een plek waar de bevolking zich met kunst en cultuur kan vermaken. En als klap op de vuurpijl kregen de Einstürzende Neubauten (instortende flatgebouwen) een laatste concert in het volkse Palazzo Prozzo.

Slechts duizend mensen mochten naar binnen, had de Berlijnse bouwpolitie beslist. De helft daarvan waren fans van de Neubauten, die van over de hele wereld naar Berlijn waren gekomen en in een speciaal koor nu live met hun favoriete musici meezongen. Zo ontstond interactie in het concert van de Neubauten, die sinds hun oprichting in de jaren tachtig bekend staan als muzikale vernieuwers.

Ter gelegenheid van dit optreden speelden de Neubauten weer op hun ongebruikelijke instrumenten. Drummer Rudolf Moser ramde op zijn stalen platen en trommelde geregeld op een xylofoon van pvc-buizen. Jochen Arbeit scratchte met roterende dozen op een platenspeler en sloeg ritmisch op strakgespannen ijzerkabels en ronddraaiende olietonnen. Blixa Bargeld zelf doceerde, dirigeerde het koor en improviseerde met een wereldontvanger.

Zo was in 1980 de kafkaëske en kakofonische stijl van de Einstürzende Neubauten ontstaan in het donkere Berlijn uit de No Future-tijd en daarmee hebben ze nog steeds van Japan tot Amerika succes. Zo zongen de oude rockers over het 'littekenlandschap dat langzaam verdwijnt, zodat slechts fantoompijn blijft'. En inderdaad: het Palast heeft niet lang meer te leven. Gisteren, 9 november, vijftien jaar na de val van de Berlijnse Muur, gingen de deuren definitief dicht.

Die kans grepen de Neubauten aan om speciaal voor het Palast nieuwe songs te componeren. Die waren vol furieuze klanken, waarbij bassist Alex Hacke salvo's als mitrailleurvuur ten beste gaf. Alsof de Berlijnse band het Palast nog één laatste keer wilde laten rocken. De rammelende kettingen waren metafoor voor een bestaan in gevangenschap en het ijselijk gegil van Bargeld leken de doodsschreeuw van het Palast uit te beelden.

Het gaf het geheel een spookachtige en macabere sfeer. Overal in het palast gingen kleine rookwolkjes op. Die waren van de kou, omdat het kale gebouw vol staal en beton niet meer verwarmd wordt. Omdat het publiek wist dat dit het laatste optreden in het Palast is deerde dat niet. ,,Wij zijn op onze laatste vlucht in vrije val'', zong Blixa, die inmiddels Nick Cave's band The Bad Seeds heeft verlaten. In de pauze sloegen de Neubauten melodieus op de stalen trapleuning. Daarna volgde toegift op toegift, alsof het testament van het Palast niet ondertekend mag worden.

Er is nog geen geld voor de afbraak van het Palast der Republik, die continu uitgesteld wordt. En voor de 700 miljoen euro wederopbouw van het Stadtschloss heeft de failliete stad Berlijn geen geld of bestemming.

www.neubauten.org

www.volkspalast.de

www.zwischenpalastnutzung.de

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden