Louise Bourgeois verwerkt haar persoonlijke verhaal in kunstwerken met spinnen

Een spin van Louise Bourgeois bij het Rijksmuseum. Beeld Antoine van Kaam © The Easton Foundation

Beelden vaan Louise Bourgeois
Tuin Rijksmuseum
★★★☆☆

Voor mensen die bang zijn voor spinnen zal het even slikken zijn als ze nietsvermoedend langs het Rijksmuseum komen: er staan deze zomer meerdere gigantische exemplaren in de tuin. Twee achtpoters staan elk met hun poten midden in een bloembed, twee andere staan in elkaar verstrengeld op het gras bij de fontein, alsof ze het klassieke beeld uit de vaste collectie, van de in elkaar verstrengelde Mercurius en Psyche, proberen na te doen.

Louise Bourgeois is bekend als de spinnenkunstenaar sinds ze de beesten halverwege de jaren negentig, dus na haar tachtigste, begon te maken. Het knappe van Bourgeois’ kunstwerken is dat ze vaak zijn gebaseerd op een persoonlijk verhaal, vooral uit haar vroege jeugd, en tegelijkertijd ook heel algemeen herkenbaar zijn. Veel mensen zijn bang voor spinnen, vooral als ze zo groot zijn, anderen hebben juist veel bewondering voor de weefkunsten van het dier. 

Over de spinnen vertelde Bourgeois dat het een hommage was aan haar jong gestorven moeder, die ze omschreef als haar beste vriendin: “bedachtzaam, intelligent, geduldig, geruststellend, onmisbaar, netjes en nuttig als een spin. Ook wist ze zichzelf te beschermen, en mij te beschermen, door geen antwoord te geven op pijnlijke en indiscrete persoonlijke vragen.”

Louise Bourgeois in 1996. Beeld Peter Bellamy © The Easton Foundation

Buitenechtelijke relaties

Die vragen gingen waarschijnlijk over Bourgeois’ autoritaire vader, die er meerdere buitenechtelijke relaties op nahield, ook met Louises inwonende gouvernante. De ouders van Bourgeois hadden een restauratiewerkplaats voor tapijten, ook daarom zijn de spinnen, die immers webben weven, een begrijpelijke metafoor. Bourgeois studeerde wiskunde en ging naar de kunstacademie, ze trouwde met een Amerikaanse kunsthistoricus en verhuisde in 1938 met hem naar New York, waar ze de rest van haar leven zou blijven wonen en werken.

In de Rijksmuseumtuin staan meer beelden van Bourgeois; naast de drie spinnen zijn er nog zeven andere beelden die ze tussen 1995 en 2010 in brons, staal en aluminium uitvoerde. Die zijn soms gebaseerd op veel oudere tekeningen of eerdere versies in hout of plastic. Bourgeois ging in de kunst haar eigen gang, moest weinig hebben van de haantjescultuur van de Parijse en New Yorkse kunstwereld. 

Helaas kunnen haar tekeningen en prenten niet worden getoond in de gratis toegankelijke beeldentuin. Daardoor is het verband tussen de beelden moeilijker te zien en te snappen. Bourgeois maakte veel verschillende soorten werken, waarvan er hier een vrij willekeurige selectie is te zien. Wie niet beter weet, denkt dat het werk is van verschillende kunstenaars. Intrigerend en goed werk, dat wel.

Zo hangen er twee glimmende ballen aan de takken van de oude vleugelnootboom. Spiralen als de pop van een insect, van aluminium. Volkomen ander werk dan de strakke smalle tafel met de vele poten van staal en brons, die Bourgeois al in 1947 in hout maakte: ‘De Blinde leidt de blinden’, ook gebaseerd op een kinderherinnering waarbij de kleine Louise onder tafel naar de benen van volwassenen staarde.

Verder zijn er meerdere losse werken die er nu wat verloren bij staan. Een organische verzameling bulten van aluminium met mysterieus in de wind bewegende hangende kwabben. Verstopt in de tuin aan de westkant van het museum een door Bourgeois ontworpen fontein, waarvan een grotere versie in Pittsburgh staat. En in de grote entreehal van het museum twee keer een paar losse beelden van ogen, die je als bankje kunt gebruiken. Het is te hopen dat dit een opmaat is naar een volwaardige tentoonstelling van Bourgeois’ werk in een Nederlands museum. Zodat we de draden van haar rijke, humoristische en tijdloze werk iets beter kunnen ontwarren. 

Louise Bourgeois in de museumtuinen is tot 3 november gratis toegankelijk in de tuin van het Rijksmuseum.

Lees ook:

Het huis van onze intiemste gedachten

Een bijzondere biografie kan een kunstenaar geliefd maken, zoals in het geval van Louise Bourgeois. Maar hoe legitiem is het inzetten van het levensverhaal om kunst te verkopen, vraagt Julie Phillips zich af?

De tank van Ai Weiwei dendert onverschrokken door: zijn kunst is groot, zwaar, veel

Hoe laat je onder een dictatoriaal regime van een immens land je tegenstem horen? De Chinese kunstenaar Ai Weiwei ontwikkelde er zijn methodes voor. In Düsseldorf is zijn kunst te zien in zijn grootste Europese tentoonstelling tot nu toe.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden