Review

Literair pantheon samengebracht in DeltareeksFranse Pléiade dient als voorbeeld

AMSTERDAM - De Middeleeuwer Jacob van Maerlant, de achttiende eeuwse Hieronijmus van Alphen en negentiende eeuwer Hildebrand zijn de eerste drie schrijvers die deel uitmaken van de Deltareeks. De komende jaren gaan in de Deltareeks de belangrijkste klassiekers uit de Nederlandse letterkunde verschijnen bij verschillende uitgevers, maar in dezelfde, fraaie vormgeving.

ONNO BLOM

Tot op heden is er in Nederland nogal slordig omgesprongen met het literaire erfgoed. Verschillende uitgevers gaven te hooi en te gras wel eens een klassieker uit, maar veel lijn zat er niet in - laat staan dat er een publiek van redelijke omvang werd bereikt. E.K. Grootes, emeritus hoogleraar in de historische letterkunde, zei in de Beurs van Berlage in Amsterdam bij de presentatie van de eerste delen uit de Deltareeks: “Bij velen leeft de overtuiging dat onze literaire erfenis in ere gehouden moet worden. Per slot van rekening representeert die het onvervreemdbaar eigene, een talige wereld waarin we iets van onszelf en van wat ons gemeenschappelijk is, kunnen terugvinden.”

Het toenmalige ministerie van WVC toonde zich in 1985 bereid voor een reeks klassieken jaarlijks 150 000 gulden beschikbaar te stellen. Daarop werd de Stichting Nederlandse Klassieken opgericht, waarin academici en uitgevers zitting namen. De financiële steun aan de serie wordt verzorgd door het Nederland Literair Produktie- en Vertalingenfonds.

Over de doelstellingen werd het Stichtingsbestuur - momenteel bestaande uit Wouter van Oorschot, Ronald Dietz, dr. P. Wackers, prof dr. W.J. van den Akker en voorzitter prof. dr. E.K. Grootes - het zonder al te veel problemen eens. Er moesten leesedities van de belangrijkste klassieken komen voor een literair geïnteresseerd publiek. De serie moest verschijnen zonder uitvoerige bronnenvermelding of studies varianten, maar desondanks de wetenschappelijke toets der kritiek konden doorstaan. Bovendien werd de vormgeefster Hannie Pijnappels gevraagd een stramien te ontwerpen voor binnen en buitenwerk van de boeken. Alle klassiekers moesten vanzelfsprekend direct herkenbaar als delen van de Deltareeks. Het idee van uniformiteit was geënt op de 'Pléiade', de beroemde serie van Franse klassiekers in chique gebonden deeltjes, die in eigen land gretig aftrek vindt.

“Er waren nogal wat uitgevers die graag alle delen van de Deltareeks hadden willen uitgeven,” zegt Reintje Gianotten van het Literair Produktiefonds. “Maar wie zou dat dan moeten doen? Niet alle subsidie kan via één uitgever lopen. Het woord poldermodel bestond tien jaar geleden misschien nog niet, maar zo kan het met terugwerkende kracht genoemd worden. Iedereen moest kunnen participeren.”

Op 10 maart 1995 verscheen in 'Boekblad' een lijst met klassiekers die de stichting graag gepubliceerd zag. Uitgevers die Bilderdijk, Perk of Cats wilden uitgeven konden zich bij het Produktiefonds melden. “De planning was vanaf 1995 al direct drie à vier boeken per jaar op de markt te brengen,” vertelt Reintje Gianotten. “Omdat het wat langer heeft geduurd dan wij in ons optimisme dachten, verschijnen pas dit jaar de eerste delen. Maar omdat er ondertussen niet is stilgezeten, zien er dit jaar vijf uitgaven het licht. Naast Maerlant, Van Alphen en Hildebrand is dat een bundel religieuze poëzie uit de zeventiende eeuw en de 'Gedichten' van Jacques Perk.”

Het mag even wachten geweest zijn, het resultaat is er wel naar. De drie eerste delen van de Deltareeks zien er schitterend uit. 'Maerlants werk: juweeltjes van zijn hand' is een kloek blauw boek, waarin Ingrid Biesheuvel een keuze uit de 23 000 verzen van de Middeleeuwse dichter heeft gemaakt en die zorgvuldig heeft toegelicht. Dit Deltadeel is een uitgave van AMBO en de Amsterdam University Press samen.

Saskia de Vries, directeur van de AUP, toont zich verheugd over de Deltareeks: “De fine fleur van de klassieke auteurs in de handel voor iedereen, wie wil dat niet?” De Vries had graag de hele reeks uitgegeven. De vorm die nu door de Stichting Nederlandse Klassieken is gekozen acht ze praktisch onhandig, maar politiek begrijpelijk. “Het is een goed initiatief en ik hoop echt dat het succes heeft.” De Vries vindt de Delta-reeks geen gesubsidieerde concurrentie voor haar eigen Alfareeks, waarin al werk van Da Costa en Vondel verscheen. “De Alfareeks is voor studenten. De boeken zien er simpeler uit, zijn goedkoper en voor studiedoeleinden. De series bijten elkaar niet.”

Geldt hetzelfde voor de serie 'Nederlandse Klassieken' van Prometheus/Bert Bakker? René van Stipriaan van Prometheus vindt van wel. “Beide series kunnen naast elkaar bestaan. Onze serie probeert een brug te slaan tussen de oude tekst en de moderne beleving. In de 'Nederlandse Klassieken' laten wij nieuwe vertolkingen maken door schrijvers van nu. Zo laten we een bundel van Geerten Gossaert voorafgaan door een inleiding van de jonge auteur Hafid Bouazza. De Deltareeks beoogt daarentegen de standaardeditie te geven, en daar doen wij ook graag aan mee. In het najaar verschijnen de Gedichten van Jacques Perk bij ons. Ook die uitgave mag zijn effect niet missen. De hele reeks moet het cachet van de Pléiade hebben.”

Aan de uitvoering van de nieuwste editie van 'Camera Obscura', dat Nicolaas Beets onder het pseudoniem Hildebrand in 1839 publiceerde, kan het nauwelijks liggen. De humoristische schetsen en verhalen, waaronder 'De familie Stastok' en 'Een oude kennis', zijn gevat in twee prachtige gebonden delen. Het ene dikke deel bevat de tekst, het andere de tekstverklaringen van Willem van den Berg, Henk Eijssens, Joost Kloek en Peter van Zonneveld. Samen zitten ze in een chique cassette, die vanwege de subsidie maar 75 gulden kost.

Zowel Hildebrands meesterwerk als de 'Kleine Gedigten voor Kinderen' van Hieronijmus van Alphen komen uit bij Atheneaum Polak & Van Gennep. Het laatste deel is bezorgd door P.J. Buijnsters, en bewijst opnieuw hoe fraai de Delta-reeks is gemaakt. Scherp gedrukte gravures uit Van Alphens tijd vergezellen zijn verzen in een mooie letter

- “Zie daar, lieve wigtjes! / Een bundel gedigtjes, / Vermaakt er u mee!” Nu maar hopen dat het een grote groep lezers hetzelfde zal vergaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden