Lichtvoetige torso’s

In de Wageningse Villa Hinkeloord mag het bezoek de verleidelijke torso’s aan alle kanten aftasten

Cees Straus

Met als voornaamste doel het bieden van een steunpunt voor getalenteerde beeldhouwers is de Wageningse Villa Hinkeloord omgetoverd tot een indrukwekkende beeldengalerij. De vaste collectie is inmiddels uitgegroeid tot zo’n 180 sculpturen die verspreid staan over drie lagen in de villa met nog een klein aantal objecten die een plek hebben gevonden in het omliggende arboretum.

’Het Depot’ is een initiatief van de gelijknamige stichting die zich inzet voor het steunen van beeldhouwers door middel van aankopen en opdrachten en het bieden van regelmatige wisselexposities. Voor dat laatste doel heeft de villa een bijzondere uitbouw gekregen, naar een ontwerp van architect Bas van Hille (bureau bd architecten), die er in slaagde om de toch al zo monumentale villa een hoogst karakteristiek profiel te geven.

Van Hille was al eerder betrokken bij de vernieuwbouw van de Parkkerk in Amsterdam tot ’Orgelpark’ een concertpodium voor niet-kerkelijke orgelmuziek omvat.

Aan beide culturele instellingen liggen opvattingen van de zakenman Loek Dijkman ten grondslag. De oud-directeur van een bedrijf dat zich toelegt op de fabricage van verpakkingsmateriaal, is een man met een missie. Behept met een sterk sociale inslag, springt hij veelvuldig in de bres voor mensen die om uiteenlopende redenen in behoeftige omstandigheden verkeren. Daar onder vallen zijns inziens ook beeldhouwers die alleen al door de hoge materiaalkosten met de grootste moeite een kunstenaarspraktijk kunnen opbouwen.

Het Depot is een museum noch een commerciële galerie in de gebruikelijke zin van het woord. De instelling is een particulier initiatief dat zich op verschillende gebieden wil profileren. Voorop staat de publieksfunctie, maar die is ook al weer geheel verschillend in vergelijk met een museum. Bezoekers die zich interesseren voor de villa en haar collectie met eens per kwartaal een nieuwe wisselexpositie, bellen bij de voordeur van de villa aan, waarna ze hoogstpersoonlijk worden ontvangen en eventueel worden rondgeleid. Als dank voor hun komst, mag het bezoek tenslotte vijf grootformaat briefkaarten uitkiezen die net als de toegang gratis worden aangeboden.

Ook een eventueel bezoek aan het arboretum (een tuin met fraaie bomen die een wetenschappelijke bestudering kan doorstaan) waar meer beelden staan, is kostenloos. In het afgelopen jaar maakten 13 000 bezoekers hun opwachting in de villa, een bewijs dat de (traditionele) beeldhouwkunst bestaansrecht heeft.

Nu moet gezegd worden dat een bezoek aan het Depot de nodige tijd vergt wil je als bezoeker alles goed bekijken. Er staan verspreid over drie lagen in de gedistingeerd gerenoveerde zalen – de villa was tot voor enkele jaren het langzamerhand uitgewoonde domein van de Universiteit van Wageningen die hier de afdeling bosbouw had ondergebracht – een kleine 200 sculpturen.

De meeste nemen een fors formaat in: de stichting wil juist beeldhouwers in staat stellen om met de benodigde steun naar een monumentale uitvoering van hun ideeën te streven.

Het Depot specialiseert zich in beelden die torsen en fragmenten van het menselijke lichaam in de vorm van een hand, een buste, een kop of andere ledematen laten zien. Meestal zijn die in steen of marmer uitgevoerd, maar ook brons, hout of een enkele keer glas of kunststof komen in aanmerking. De meeste beelden stralen een grote mate van tactiliteit uit: aanraken en aftasten is in het Depot toegestaan.

Om te laten zien dat deze beeldhouwers in een eeuwenoude traditie staan, tref je in de villa op gezette momenten ook kopieën (in gips) van klassieke beeldhouwers als Da Vinci, Michelangelo of meesters uit de Oudheid aan. Vanuit een educatief oogpunt bezien, werken deze kopieën goed bij schoolbezoek.

Je zoekt in de villa tevergeefs naar een helder exposé van de moderne beeldhouwkunst sinds de aanvang van de twintigste euw. Geen Bronner, Hildo Krop, Mari Andriessen of Charlotte van Pallandt, om te zwijgen over klassiekers als Giacometti, Marini, Picasso of Rodin. Derhalve geen geschiedenisles, want dat zou volgens de initiatiefnemer van een museale aanpak getuigen. Zo iets wordt hier nadrukkelijk vermeden.

Het Depot richt zich in zijn aankoopbeleid wel op ambachtelijk werkende kunstenaars (die verrassend vaak in de Toscaanse marmersstadjes werken) die er tot voor kort alleen maar over konden dromen om hun ideeën over de perfecte lichaamsbouw in een hard maar vaak kostbaar materiaal met een duurzame uitstraling om te zetten.

Favorieten in deze beeldengalerij, dat wil zeggen dat er van hen meer beelden worden aangekocht en of geëxposeerd – zijn onder meer Eppe de Haan, Eja Siepman van den Berg (die ook hier excelleert met haar bronzen van naakte meisjes rond de pubertijd), Aart Schonk, Luut de Gelder, Lia van Vugt en Pépé Grégoire die allen van Nederlandse nationaliteit zijn, met Italianen als Michelle Benedetto en Novello Finotti, terwijl ook Benoît Luyckx, Randy Cooper, Helaine Blumenfeld (nu nog in de vaste opstelling, maar in juni de nieuwe exposant in de tuinzaal) van elders komen. Zij maken mensfiguren, variërend van uitgesproken figuratief tot semi-abstract.

Om het bezoek vaker te laten terugkomen, is als een annex aan de villa een half onder de grond aflopende expositiezaal ingericht waar eens per kwartaal een nieuwe beeldhouwer alle ruimte krijgt. Soms koopt de beeldengalerij op een dergelijke tentoonstelling voor de vaste collectie aan, maar het meeste werk dient de vrije verkoop. Nog tot het einde van deze maand staan hier de robuuste torsen, maar als omhooggetrokken landschappen gedachte sculpturen van Judith Pfaeltzer.

Omdat deze expositiezaal een onbelemmerde uitloop naar de tuin heeft – en er bovendien een optimale belichting met veel daglicht mogelijk is – werkt de inrichting ook als een goed functionerende proefopstelling wie wil nagaan hoe zijn eventuele aankoop in de eigen sfeer uitpakt. Hier, maar ook in de tuin en eigenlijk in alle vertrekken in de villa is de betekenis van een statig voortschrijdende of juist dansante of rondfladderende tors op een lucide wijze te ervaren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden