Review

Liberaal ideaal: de arbeider als deugdzame staatsburger

Stefan Dudink: Deugdzaam liberalisme. Sociaal-liberalisme in Nederland 1870-1901. Stichting beheer IISG, Amsterdam; 304 blz. - ¿ 58.

De geschiedenis van het sociaal-liberalisme, het verschil met het socialisme en de relatie tot het Britse New Liberalism zijn de belangrijkste thema's in 'Deugdzaam liberalisme' van Stefan Dudink.

Typerend voor de sociaal-liberalen was hun principieel andere benadering van de sociale kwestie, die voor hen allereerst een 'kwalitatief bevolkingsvraagstuk' was. Het verbeteren van de levensomstandigheden van de arbeiders mocht niet een einddoel zijn, maar was een middel om van hen betere ('deugdzame') staatsburgers te maken. Dat moralisme - met de nadruk op burgerzin en plichtsbesef ten dienste van het algemeen belang - mag kenmerkend voor de l9de eeuw heten, maar was mede gevoed door oprechte bezorgdheid over het lot van de arbeidende klasse. De parlementaire (arbeids-)enquête van 1887, mede gehouden op voorstel van de liberaal Goeman Borgesius, was daarvan een bewijs. Naar een duidelijke link met de sociale opvattingen van confessionele tijdgenoten zal de lezer overigens tevergeefs zoeken.

Verscheidene prominente sociaal-liberalen worden door Dudink nader geportretteerd. Naast de al genoemden krijgen vooral Pekelharing, Pierson, Cort van der Linden en Treub veel pagina's toegemeten. Speciaal hun praktisch denken en handelen maken de overigens taai-theoretische studie tot een welkome aanvulling op vroegere publicaties van Taal, Stuurman en Te Velde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden