IJsprinses Elsa in Frozen 2, met haar zus Anna.

Televisie LHBT in beeld

Lhbt’ers in de hoofdrol, Disney durft het niet aan (maar de Nederlandse jeugdtelevisie wel)

IJsprinses Elsa in Frozen 2, met haar zus Anna. Beeld Disney

Nee, prinses Elsa krijgt in Frozen 2 géén vriendinnetje. Een lesbische prinses in de hoofdrol gaat Disney blijkbaar nog te ver. Maar in Nederlandse kinderseries zijn de lhbt’ers in opmars. 

Het gonsde al maanden van de geruchten. IJsprinses Elsa is lesbisch! De blonde heerseres van het koninkrijk Arendelle wordt verliefd op een vrouw! Fans ­pikten signalen op: in de trailer van ‘Frozen 2’ dook een nieuw vrouwelijk personage op, dat weleens de nieuwe vlam van Elsa zou kunnen zijn. Met de hashtag #GiveElsaAGirlfriend probeerden ze de makers van de Disneyfilm alvast in de goede richting te duwen.

Want hoe leuk zou het zijn als Disney buiten de traditionele lijntjes zou kleuren? De twitteraars vonden het hoog tijd. De animatieafdeling van Disney heeft inmiddels 57 films geproduceerd en in geen enkele daarvan speelt een homo of lesbienne de hoofdrol. 

Maar Elsa komt niet uit de kast in Frozen 2. Sterker nog, ze beleeft niets op liefdesgebied. Volgens de makers gaat het daar in deze films niet om: Elsa is een zelfstandige, heldhaftige vrouw en hoeft niet vergezeld te worden door een romantische wederhelft.

Iedereen zat te wachten op die eerste zoen

Een gemiste kans, vindt scriptschrijfster Anya Koek (63). “Een lesbische Elsa was fantastisch geweest.” Koek bedacht dertien jaar lang de verhaallijnen voor de populaire jeugdserie ‘Spangas’, waarin ook lhbt’ers hoofdrollen vervullen. Zo introduceerde Spangas als een van de eerste jeugdseries in Nederland een homokoppel: Flip en Koen, die hun eerste kus romantisch beleefden onder een boom in een parkje. “Iedereen zat te wachten op die eerste zoen en vergat dat het om twee jongens ging”, zegt de schrijfster. Diversiteit stond vanaf de eerste aflevering in 2007 al hoog op de prioriteitenlijst van Spangas: “We willen de jonge generatie de lol en de vanzelfsprekendheid daarvan laten inzien.”

Ook Maud Wiemeijer (26) en Valerie Bisscheroux (25) hadden Elsa graag met een vriendinnetje gezien. De twee filmmakers, die zelf op vrouwen vallen, maakten de zesdelige serie ‘Anne+’, over het turbulente liefdesleven van een lesbische studente in Amsterdam. Zelf snakten ze als tieners naar een serie zoals ze nu zelf gemaakt hebben en waarvan seizoen twee in de maak is. Wiemeijer: “In onze jeugd waren er amper series of films met lesbische rolmodellen. Als ze er wel waren, ging het vooral over oudere mensen. Toch keek ik die tien keer opnieuw.”

En als films al over gays gaan, dan focussen ze vaak op de problemen, zegt Bisscheroux: “Bijvoorbeeld dat het moeilijk is om uit de kast te komen. Laat eens zien dat het ook normaal is, want dat is het ook vaak gewoon.”

Dat doen de jonge filmmakers zelf in Anne+. Daarin worstelt hoofdpersoon Anne geen moment met haar seksualiteit, maar wel met herkenbare liefdesproblemen: een relatie waar de sleur in raakt, of pijnlijk afgewezen worden via een appje. Wiemeijer: “Het grappige is dat de serie oorspronkelijk voor jongere meisjes was, maar uiteindelijk voor een groter publiek interessant blijkt. Dat komt door die universele liefdesverhalen waarin iedereen zich herkent.” 

Beeld uit de serie ‘Anne+'. Beeld Abel van Dijk

De twee makers vinden het belangrijk om de jeugd een mooi toekomstbeeld voor te spiegelen. “Misschien wonen sommige kijkers nu in een klein dorpje en zijn ze nog niet zeker over hun seksualiteit. Wij willen hen laten zien dat er later meer ruimte is om jezelf te zijn. Het klinkt cliché, maar we willen het lesbisch zijn normaliseren.” Want dat is nog steeds nodig, zegt Bisscheroux: “Het feit dat we het nog moeten benoemen, betekent dat we nog een lange weg te gaan hebben.”

Producenten vinden het al snel te veel gericht op een niche

Dat herkennen Sia Hermanides (32) en Alieke van Saarloos (36), makers van de kinderseries ‘Voetbalmeisjes’ en ‘Ninja Nanny’. In beide series komen veel lhtb’ers voor, zonder dat daar de nadruk op ligt. In Voetbalmeisjes wordt een meisje uit een voetbalteam verliefd op haar beste vriendin, maar het gaat over veel meer dan dat, zeggen de twee. Hermanides: “Toen wij het concept voor Voetbalmeisjes voorlegden aan producenten, zeiden ze meteen: ‘Oh, jullie willen een gayserie maken. Ze vonden het al snel te veel gericht op een niche.”

Hermanides en Van Saarloos merkten: hoe ouder de producenten, hoe minder belangrijk ze het vinden om lhbt’ers een gezicht te geven in series en films. Hermanides: “Het wordt gezien als een moetje, ze hebben geen ­intrinsieke motivatie zoals wij die ­hebben.”

Hoofdpersonage Hunter in Ninja Nanny is volgens de filmmakers een soort hedendaagse Pippi Langkous: stoer, avontuurlijk en eigenwijs. Hermanides: “Wij vonden Pippi heel tof als kind, we waren zelf een beetje jongensachtig. Met Ninja Nanny willen we ook een divers beeld van gender laten zien.”

Beeld uit ‘Ninja Nanny’. Hunter (links) is jongensachtig. ‘Wij vieren met de personages die we creëren graag het androgyne.’

Hunter is een lesbisch meisje dat niet veel praat en geen make-up draagt. Haar beste vriend Joachim stift zijn lippen juist graag en deelt volop zijn emoties. Van Saarloos: “Ook dat wordt niet geproblematiseerd in de serie. Het is een gegeven dat Hunter ‘jongensachtig’ is en Joachim ‘meisjesachtig’. Wij vieren met de personages die we creëren graag het androgyne.”

De filmmakers zijn een beetje jaloers op de jeugd van nu. Van Saarloos: “Toen ik op de middelbare school zat, was gay zijn echt nog een probleem en schaamde ik me ervoor dat ik ook op meisjes viel. Ik heb het idee dat de jeugd er nu veel opener over is.” Dat merkten de vrouwen ook tijdens de opnames van Voetbalmeisjes. Van Saarloos: “De jonge actrices improviseerden graag rondom dit thema en riepen dingen als ‘ik word spontaan lesbisch!’ als ze een knap meisje zagen.” 

De diversiteit binnen Spangas lokte ook pestpartijen uit

Voor Spangas worden zoveel mogelijk acteurs en actrices gecast die zelf ook gay zijn, vertelt Koek. “Zij voelen nog sterker het belang van het vertolken van zo’n rol. Bovendien kunnen zij eigen ervaringen inbrengen. Voor de rol van Caro hebben we ook een echte transgender gecast. We hebben veel gesprekken gehad over deze transformatie. Dat verhaal vertel je namelijk niet in een week, maar in een heel seizoen.” In Spangas is onder meer te zien hoe trans Caro bezig is haar uiterlijk te veranderen, door puberremmers te slikken en zich anders te kleden.

De diversiteit binnen Spangas zorgde voor meer openheid, maar lokte volgens Koek in het begin ook pestpartijen uit. “Een acteur die gay speelde werd op straat uitgescholden. Hij is zelfs een keer van zijn fiets getrokken.” Toch ging de jongen door. “Hij vond het heel belangrijk om die rol te spelen.”

De serie kreeg ooit de kritiek een soort ‘multiculturele fantasie’ te laten zien. “Dat zie ik als compliment”, zegt Koek. “We willen de jongeren laten zien dat de maatschappij er ook zo uit zou kunnen zien, als we allemaal iets ruimdenkender leven.”

Voor het conservatieve Disney, dat een wereldwijd publiek bedient, is zo’n diverse cast wellicht nog een brug te ver. Maar de fans van ijsprinses Elsa geven het niet op: misschien valt ze voor een vrouw in Frozen 3. De hashtag #GiveElsaAGirlfriend blijft bestaan.

Lees ook:

Bi, pan of queer: jongeren hoeven niet meer zo nodig in een traditioneel hokje

Steeds meer jongeren noemen zich bi, pan of queer. Traditionele hokjes als hetero, homo of lesbo beginnen te knellen. Hoe komt dat? Vier jongeren vertellen bij welk ‘label’ ze zich het prettigst voelen.

De recensie van Frozen 2

Obstakeltje hier, overwinninkje daar. Grand finale en het doek valt. Frozen 2 mist de eenvoud  en het ritme van het eerste deel dat zo heerlijk opbouwde naar die bevrijding aan het eind. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden