Column

Lezers hebben toch het liefst een échte schrijver voor zich, met bijbehorende clichés

Beeld Olivia Ettema

Op zondag 1 juli hield ik een lezing in Aken. Het was de opening van de Literarischer Sommer: elk jaar in steden aan weerszijden van de Duits-Nederlandse grens bijna drie maanden lang lezingen van Nederlandse en Duitse schrijvers. 

Neuss, Kerkrade, Vaals, Krefeld, Heerlen, Sittard, Mönchengladbach, en zo verder en zo voort. 

Ik zat midden in het Ludwig Forum für Internationale Kunst, een prachtig museum. Gelukkig hadden ze een gigantisch gordijn opgehangen, anders waren de moderator en ik volledig in het niets verdwenen. Ik had aangegeven dat ik niet veel wilde voorlezen. Een beetje babbelen in het Duits, dat gaat wel, maar voorlezen vergt enorm veel inspanning en concentratie. Het werd - dus - een ongedwongen lezing, zoals dat heet, waarin aan het einde nog net een stukje kon worden voorgelezen.

De volgende dag stond er een verslag in de krant. Met een foto waarop ik breed lachend voor de beeldengroep ‘Die Bürger von B’ van Siegfried Neuenhausen sta. Die foto beviel me zeer, áls ik al eens lachend op een foto sta, is die lach onecht.

De tekst, dat lag ietsje anders. Ik kon niet goed uitmaken of de journalist nou positief of negatief was over de lezing, ik meende een lichte afkeuring te bespeuren in zijn tekst. Dat is natuurlijk altijd een punt tijdens een lezing: speel je de schrijver, inclusief allerlei pompeuze en pretentieuze elementen, of ga je er domweg als jezelf zitten en zie je wel wat er gebeurt? 

Gewoon gezellig

Ik ben uitsluitend in staat die tweede optie uit te voeren. Met als gevolg dat er nogal eens bezoekers teleurgesteld zijn. Want ja, daar zit iemand gewoon gezellig en schijnbaar ontspannen te babbelen, is dat nou de schrijver van dit of dat boek dat ik zo mooi vond? Moet die man alles relativeren? Ben ik daarvoor gekomen? Heb ik daarvoor acht euro betaald? Nou, ja dus, in het geval van de schrijver Gerbrand Bakker.

In de loop van de jaren heb ik gemerkt dat lezers en lezingbezoekers over het algemeen toch het liefst een échte schrijver voor zich hebben, met alle clichés die daarmee gepaard gaan. Die maakt indruk. Die belichaamt het vak. Die maakt inzichtelijk wat het scheppingsproces inhoudt. 

Ik zag en hoorde onlangs in Montpellier dat Margriet de Moor zonder verblikken of verblozen zei: ‘Vanaf het moment dat mijn roman in de winkel ligt, is hij niet langer van mij, maar van de lezer’. In het Frans natuurlijk, maar ik verstond het prima. Ik keek mijn buurvrouw aan. Zij keek terug. ‘Ze zei het echt’, zei mijn buurvrouw, iemand die al jaren meedraait in het Franse en Nederlandse literaire milieu. En de bezoekers vráten het. Dát was nog eens een uitspraak, dáár waren ze voor gekomen. Ik keek verbaasd om me heen, ik kon niet geloven dat één van de grootste clichés ongestraft kon landen in de zaal. 

Ik kwam in Aken op de vraag naar de eerlijkheid van een dagboek niet verder dan: ‘Ach, liebe Leute, wir sind alle Menschen, wofür sollten wir uns schämen?’

Gerbrand Bakker en Franca Treur schrijven om beurten over lezen, schrijven en het literaire leven.

Lees ook:

Wat is het geheim van een bestseller?

Franca Treur las een lezing van schrijfster J.K. Rowling en verbaasde zich over de open deuren. "Er moet iets zijn wat ik niet zie. Of er bestaan mensen die ontvankelijk zijn voor wijsheden die ze zelf ook wel hadden kunnen bedenken, of al hebben bedacht."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden