RecensieTheater

‘Leven zonder Sartre’ is een subtiel drama, een beetje té misschien

OT Rotterdam
‘Leven zonder Sartre’
★★★

“Ik wist niet dat oude vrouwen ­fantasieën over seks hadden.” Zo’n zinnetje blijft hangen. Het zegt veel over de karakters van de twee personages die in de voorstelling ‘Leven zonder Sartre’ lijnrecht tegenover elkaar staan.

De vrouw is Simone de Beauvoir, schrijfster en levensgezellin van Jean-Paul Sartre (1905-1980), vader van het existentialisme. Opponent is Benny Lévy, ex-maoïstische studentenleider en in Sartre’s laatste jaren diens secretaris. Tussen beiden gaapt een ideologische én generatiekloof. Lévy is een kleine veertig jaar jonger.

Verregaand beïnvloed

Het is kort na Sartre’s dood en De Beauvoir is woedend. Lévy heeft volgens haar Sartre, toen hij al blind en erg ziek was, verregaand beïnvloed en van diens atheïstische denken beroofd. Maar ze wil hun gesprek waardig houden, alleen een paar schriften met aantekeningen terugvragen uit de nalatenschap, die naar een vriendinnetje van Lévy is gegaan.

Boven twee onpersoonlijke wachtruimtebanken hangen vier expressieve houten sculpturen (het decor is van Gerrit Timmers), die elk een kijk op de driehoeksrelatie geven. Eentje toont twee woeste blaffers met ertussen Sartre als een monddood keffertje. Zo furieus wordt deze ontmoeting niet.

Tim Linde en José Kuijpers in 'Leven zonder Sartre'.Beeld Maarten Laupman

Het aardige van de voorstelling is dat niet het betwisten van gedachtengoed vooropstaat, maar de omgang daarmee en met elkaar. De Beauvoir was het lang niet in alles eens met Sartre, maar ze probeerde steevast om hem te begrijpen. Lévy wilde Sartre juist van zijn eigen, afwijkende zienswijze overtuigen.

Tekenend: De Beauvoir en Sartre zijn elkaar altijd blijven vousvoyeren, terwijl Lévy haar meteen met je en jij aanspreekt. En over Sartre praat hij als: “Ik en Jean-Paul”!

Typerend sjaaltje

Waar de sympathie van OT Rotterdam ligt, laat regisseuse Mirjam Koen door handeling en dialoog heen schemeren. De Simone de Beauvoir van José Kuijpers, getooid met het typerende sjaaltje om het haar, is kwetsbaar. Haar persoonlijke verhalen ogen meer als een monologue intérieur, terwijl de Lévy van Tim Linde zich met gelijkhebberige arrogantie direct tot het publiek richt. Als feministe De ­Beauvoir zegt dat zij Sartre’s geluk altijd boven het hare heeft gesteld en, in een tussenzinnetje, dat Sartre niet in haar manuscript was geïnteresseerd, dan raakt dat. Wanneer Lévy, Egyptische Jood van geboorte, het heeft over wraak voor zijn stateloosheid, komt dat vooral bot over. Net als de uitlating dat hij vrouw en kinderen krijgen als een plicht beschouwt.

‘Leven zonder Sartre’ is een subtiel drama, een beetje té misschien. Het lijkt of het nog niet helemaal is uitgekristalliseerd. Een doordenkertje is het wel alvast.

T/m 7-3. Info: www.ot-rotterdam.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden