Review

Let ook op de gekreukelde klep van de rechter jaszak van Van Thijn

Kees van Kooten en Wim de Bie: Ons kent ons. Uitgeverij: De Harmonie, Amsterdam. Prijs: F 34,90.

Het is een fascinerende verzameling en dat niet alleen vanwege de herkenning. Uit de foto's van Roel Bazen blijkt hoe zeldzaam compleet al die types zijn geweest. Het waren ook eigenlijk geen types, het waren uitgewerkte karakters.

Dat valt op, omdat Bazen geen snapshots tijdens de opnames heeft gemaakt, maar Van Kooten en De Bie al die tijd ook steeds als hun type heeft laten poseren. En dan niet in een zekere uitbundige gekte (effe nog een dolletje voor de fotograaf na een inspannende opname), maar zo serieus als het maar kan, na afhandeling van zaken die toch vooral om te lachen bedoeld waren. Driekwart van de foto's in 'Ons kent ons' roept niet alleen een herinnering op, maar opent een wereldje.

Sommige mensen gaan voor elke foto even goed staan. Carla en Frank van Putten bijvoorbeeld. Je hebt de Positivo's, die geroutineerd vrolijk poseren voor de fans. En je hebt mensen die het laten gebeuren, omdat ze elke foto een kiekje vinden, zoals Aad van der Naad. Dat past bij de karakters die ze in de sketches hadden en het is een wonder van professionaliteit (waarbij me alleen de naam John Cleese nog te binnen schiet) dat daarvan op de foto's in 'Ons kent ons' niets verloren is gegaan.

Het boek is natuurlijk ook een hommage aan de grimeur Arjen van der Grijn. In deze verzamling zitten ook de fantastische voorbeelden van zijn grimeerkunst: Ed van Thijn, Willem Oltmans, Thijs Woltgens, Max de Jong, Hans Alders, Hans Janmaat. Maar dan valt ook op, dat het niet alleen een kwestie is van poeder, pruiken en schmink. Alle figuren zijn van hoofd tot voeten compleet. Als de voddenfilosoof Willem van der Wiel op zijn Solex voorbij komt, dan heeft hij ook de passende schoenen aan. Als Van Kooten als Ed. van Thijn poseert, dan staat hij niet alleen voor een gebouw dat iets Stopera-achtigs heeft en daardoor extra grotesk wordt, maar bovendien is hij gestoken in een kostuum dat hem net niet goed past en waarbij de gekreukelde klep van de rechterzak verraadt waar hij de tekst van z'n toespraak heeft zitten. Dat is een detail, maar de parodie op Van Thijn wordt er ineens een heel leven door.

Nog gedetailleerder: Wim de Bie beheerst de Windsorknoop voor zijn stropdas, terwijl Van Kooten de knoop prefereert die het damesblad Margriet hem in 1967 heeft uitgelegd, de platte knoop of mastworp. Wanneer we dr. F. de Block en drs. H. van Oostrom van het Piet Vroon Instituut zien, dan valt op, dat die knoop zelfs nog een functie heeft. De perfecte knoop staat voor zekerheid, het verzakte lusje staat voor twijfel. (Zo is het natuurlijk niet. Dit zal het laatste detail zijn, dat aan de aandacht van het duo ontsnapt is. Gewoon, omdat ze 'm nog zelf moeten maken.)

Wat in zo'n verzameling ook opvalt, is de keuze van de namen voor de types. De bekendste hebben meestal hele gewone namen. Een grapje als Aad van der Naad voor Jaap van der Scheur valt op, net zoals Hoogemuts, Memien Holboog of Ternauw. Journalisten hebben iets met hun naam, laten ze steeds zien. Hobbema heet Louc van voren, terwijl je aan alles kunt zien en ruiken, dat zo'n figuur gewoon Loek heet. Bulle van Berkel is uit dezelfde klasse, terwijl bij Harry F. Kriele, die F. hem ook weer helemaal tekent. Daar heb je niet eens het bijschrift voor nodig, als is dat van grote schoonheid: “Het probleem in ons vak is dat, wanneer je met z'n tweeen opereert, er altijd iets Woodward en Bernstein-achtigs van je wordt verwacht; maar dat valt er hier in Doetinchem gewoon niet te scoren. Wat dat betreft hadden we beter bij De Limburger kunnen zitten.”

Maar meestal typeert de simpelste naam meteen het soort. Zo is de ingezonden brievenschrijver ook een echte P. van Oord. En Diana Charite, die herken je ook meteen van de Blue Band-plaatjes: Bram Charite, gewichtheffer uit Den Haag, vele malen Nederlands recordhouder.

Zo compleet is 'Ons kent ons', dat het boek voorzien is van een voorwoord van een simpele ziel als prof. dr. ir. P. Akkermans.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden