Review

Les Arts Florissants betovert met composities van Charpentier

,,We have more!'', sprak dirigent William Christie na afloop van het enthousiaste applaus in de Grote Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw. Met zijn Franse ensemble Les Arts Florissants verzorgde hij maandag een betoverend concert met de niet vaak gehoorde geestelijke muziek van de Franse componist Marc-Antoine Charpentier, geschreven voor de kersttijd.

De onbekendheid van Charpentier (ca. 1645-1704) wordt vaak toegeschreven aan het monopoliegedrag van zijn collega Jean-Baptiste Lully. Die had een stevige plek aan het hof van Lodewijk XIV en zou enkel tweederangscomponisten hebben binnengehaald, om zichzelf extra te kunnen laten schitteren. Charpentier zou naar de zijlijn zijn gerangeerd, omdat hij een bedreiging voor Lully zou vormen. Zo herkauwde de toelichting bij het concert van Les Arts Florissants de musicologische complottheorie à la Mozart-Salieri. Dat verhaal blijkt hardnekkig, maar doet de werkelijkheid geweld aan. De in zijn tijd zeer gewaardeerde Charpentier onderhield wel degelijk banden met het hof en kreeg in 1683 zelfs een jaargeld van de koning. De stelling over Lully's vermeende 'sluwe' componistenbeleid is evenmin houdbaar: in de kring rond Lully bevond zich de top van componerend Frankrijk.

De oorzaak van de geringe bekendheid van het werk van Charpentier lijkt in de huidige tijd te liggen. Binnen de oude muziek opereren te weinig ensembles op het gebied van de Franse barok, een specialisme op zich. Componisten als Charpentier leidden zo een sluimerend bestaan in de twintigste eeuw, wachtend op visionaire dirigenten als William Christie die de schone slapers na drie eeuwen zouden doen ontwaken.

Les Arts Florissants legt zich sinds zijn oprichting 22 jaar geleden met name toe op de muziek uit Frankrijks gouden eeuwen. Binnen de oude-muziek-praktijk voer Christie steeds zijn eigen consciëntieuze koers en poetste hij menig vergeten parel weer op. Hij negeerde wereldberoemde solisten en koos zijn eigen musici. Christie kwam daarmee tot een kwalitatief hoogstaand ensemble, dat muziek voor fijnproevers ten gehore brengt.

Net zoals Charpentier kan Christie's ensemble de laatste jaren rekenen op een groeiende schare liefhebbers. Dat bleek maandag wel uit de goed gevulde Grote Zaal. Het concert was geheel gewijd aan kerstmuziek van de Fransman, met een reeks 'O-antifonen', het oratorium 'In nativitatem Domini canticum' en de 'Messe de minuit pour Noël'. Geheel volgens de mode van die tijd baseerde Charpentier de werken op pastorale volksmelodieën, intieme 'Noëls' die hij in instrumentale vorm tussen de gezongen delen plaatste. Engelachtig klonken blokfluit en traverso op een weldadig bed van strijkers. Christie bewees dat een authentiek ensemble niet luider dan normaal hoeft te spelen in een grote ruimte. Ook hier dus geen concessies, dat werkte een mooie lichtheid en transparantie in de hand.

Dat gold ook voor het schitterende koor en de solisten (met name contratenor Cyril Auvity), die een organisch geheel met de instrumentalisten vormden. Tempo, frasering en muzikale karakters, alles was even verfijnd in Christie's indrukwekkende interpretatie van Charpentiers werken. De toegift was broodnodig: het betekende uitstel van het einde van een gelukzalige toestand waarin je als toehoorder verkeerde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden