null Beeld

TaalTon den Boon

Leg toch maar korreltjes zout op die slakken

Afgelopen zaterdag wijdde ­radioshow Nieuwsweekend een item aan de Flintstones. Over die stenentijdperkbewoners is namelijk een nieuwe tv-serie in de maak. Die zal ongetwijfeld de sporen dragen van hedendaagse kwesties, zoals emancipatie, klimaat en wellicht de cancelcultuur. Maar het is niet aannemelijk dat de Flintstones politiek correct worden, aldus een programmagast. Daar moesten we volgens hem ook maar niet al te moeilijk over doen: “Dan kun je op elk korreltje wel zout leggen”.

Op elke slak, bedoelde hij natuurlijk, want de aangehaalde uitspraak berust op een verhaspeling van twee uitdrukkingen: iets met een korreltje zout nemen en op alle slakken/op elke slak zout leggen. Dit type verhaspelingen hoor je wel vaker in gesproken taal: er gaan bijvoorbeeld ‘alarmbellen branden’ (rinkelen; branden is wat alarmlampen doen) of iets gaat ‘als zoete broodjes over de toonbank’ (als warme broodjes; zoete broodjes worden gebakken).

Zulke verhaspelingen worden malapropismen genoemd, naar Mrs. Malaprop, een personage uit de zedenkomedie The Rivals (1775) van de Ierse schrijver Richard ­Sheridan. Malaprop is een speaking name: een naam die iets zegt over het gedrag of karakter van een personage. De naam is afgeleid van de Franse uitdrukking mal à propos (te onpas). Bij sommige taalgebruikers werken malapropismen op de lachspieren, andere ergeren zich er juist aan.

Een Trouw-lezer had Nieuwsweekend gehoord en vraagt of de aangehaalde verhaspeling vaker voorkomt. Niet in de krant, maar op sociale media blijkt ‘op elke korrel/op ieder korreltje/op alle korrels zout leggen’ niet zeldzaam te zijn. Dat wil echter niet zeggen dat dit malapropisme algemeen geaccepteerd is. Daarvoor drijven te veel taalgebruikers nog de spot met mensen die ‘op alle slakken zout leggen’ en ‘iets met een korreltje zout nemen’ door elkaar halen.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden