Leeuwarder bajes en Kanselarij in september Monument van de Maand

Friesland herdenkt dit jaar dat het vijf eeuwen geleden een bestuurlijke eenheid werd. Niet iedereen ziet in dit jubileum een reden voor een feestje. Want kwam er in 1498 nu een eind aan de burgeroorlogen en de anarchie of werd met de bloederige verovering door Albrecht van Saksen ook de legendarische Friese vrijheid de nek omgedraaid?

Hoe dan ook, vijfhonderd jaar centraal bestuur impliceert dat het gezag jarenlang allerlei gebouwen voor zichzelf oprichtte - en niet de minste. Enkele van die imposante gebouwen zijn voor september tot Monument van de Maand uitgeroepen. Dat betekent dat ze tussen 5 en 27 september onder begeleiding te bezichtigen zijn.

Vooral voor de Kanselarij en het Huis van Bewaring is dat een buitenkansje. De Kanselarij is een van de oudste en mooiste overheidsgebouwen van Friesland: van oorsprong de regeringszetel, naderhand gerechtshof, militair hospitaal, kazerne, gevangenis, rijksarchief en bibliotheek. Tegenwoordig zijn het Fries Museum en het Verzetsmuseum erin gevestigd. Het Huis van Bewaring (1876) is lang de grootste gevangenis van Nederland geweest en de roemruchtste, vanwege de overval op 8 december 1944 waarbij de Friese Knokploeg 51 verzetsstrijders wist te bevrijden. De spectaculaire actie is na de oorlog succesvol verfilmd. Van de strafinrichting, die nog steeds in gebruik is, is vooral het poortgebouw een opvallend element. Er bestaan plannen om de oude 'dwangnagel der vrijheid' de status van beschermd monument te geven.

Op 5 en 6 september zijn er rondleidingen in het Fries Museum aan de Turfmarkt (13.30 en 15.00 uur). Op 12 september (Monumentendag) zijn twaalf panden in Leeuwarden opengesteld. Op de vrijdagavonden 18 en 25 september kan om 20 uur het Huis van Bewaring worden bezocht; vroegtijdig aanmelden (tel. 058-2163128), legitimatiebewijs meenemen, minimumleeftijd 16 jaar.

Zaterdag 26 september zijn Stadhuis, Stadskantoor, Rijksarchief en Gemeentearchief van 13 tot 17 uur te bezichtigen. Op 26 en 27 september is beklimming van de Oldehove mogelijk (14-16.30 uur).

Ter gelegenheid van het Monument van de Maand is het boek 'Van Blokhuis tot Stadskantoor' van Onno Hellinga verschenen, waarin de overheidsgebouwen van Leeuwarden worden belicht. Het kost in september 22, daarna 24,50.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden