RecensieDe naam van mijn vader

Leerzaam en heerlijk om in te verdwijnen, dit boek over ‘de meest gehate familie van nazi-Duitsland’

null Beeld

Rindert Kromhout brengt de markante kunstenaarsfamilie Mann vanuit het verleden knap dichtbij.

De schrijversfamilie Mann was “met afstand de meest gehate familie van nazi-Duitsland”, schrijft Rindert Kromhout in het laatste deel van zijn innemende, biografische fictietrilogie over oudste zoon Klaus. Diens vader, Nobelprijswinnaar Thomas Mann, sprak zich in 1936 uit tegen Hitlers regime. Veel te laat, vond dochter Erika, die zich met haar antifascistische cabaretgroep Die Pfeffermühle al langer kritisch uitliet. Net als Klaus in felle, politieke essays deed.

Om deze vraag – hoe en wanneer je in opstand komt tegen onrecht – draait het tweede en beste deel: En ik was zijn held. Kromhout vertelt beklemmend hoe de nazi’s­­ hun grip op Duitsland verstevigen en de Manns zich genoodzaakt zien naar het buitenland te vertrekken. Blijven is geen optie: ze zijn deels joods, Erika en Klaus vrij openlijk homoseksueel en ze kanten zich publiekelijk tegen de nazi-ideologie. Klaus komt onder meer in Amsterdam terecht, waar hij bij uitgeverij Querido het politiek-literaire tijdschrift Die Sammlung begint.

Als essayist lijkt hij minder last te hebben van zijn vaders schaduw, waar hij als romancier onder gebukt gaat. Die worsteling loopt als een rode draad door de trilogie, maar is het hoofdthema in Een Mann, het eerste deel.

Het beeld van Klaus wordt steeds rauwer. Kromhout zet diens rusteloze ziel aangrijpend neer: Klaus reist van hotel naar hotel, kan zich niet hechten, is verslaafd aan morfine en heeft veel betaalde seks, omdat het in de liefde niet wil lukken.

De desillusie: thuis is geen thuis meer

Het nieuwste boek, dat in het begin iets te veel uit vorige delen herhaalt, gaat over de gevolgen van vluchten: de ontheemding, de desillusie als blijkt dat thuis ook geen thuis meer is. We volgen Klaus als hij in 1945, vlak na Hitlers zelfmoord, als verslaggever van een Amerikaanse legerkrant uit Italië naar zijn geboorteplaats München reist. Aan zijn reisgenoot vertelt hij hoe de Manns in Amerika terechtgekomen zijn en Klaus zich in ruil voor het staatsburgerschap aanmeldde bij het leger – en daarvoor zijn homoseksualiteit moest ontkennen.

Na zijn trilogie over de Bloomsbury-groep brengt Kromhout opnieuw een markante kunstenaarsfamilie uit het verleden knap dichtbij. Hoewel hij soms wat veel uitlegt, zuigt de toegankelijke toon je onmiddellijk in de belevingswereld van Klaus. Het sfeerrijke tijdsbeeld, de gesprekken over politiek, het inkijkje in de familierelaties, de entourage van beroemde historische figuren: het is leerzaam en bovenal heerlijk om in te verdwijnen.

null Beeld

Rindert Kromhout
De naam van mijn vader
Leopold; 255 blz. € 19,99
Vanaf 15 jaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden