Taal Ton den Boon

Laten we langzaam verdwijnende woorden zo lang mogelijk onder ons houden

Grofweg verandert onze woordenschat door het ontstaan van nieuwe en het verdwijnen van bestaande woorden en uitdrukkingen. Dat laatste gebeurt haast ongemerkt. Neem schielijk. Ik gebruik dat woord nog weleens, maar merkte onlangs dat het op weg is in de vergetelheid te raken toen iemand me fronsend aankeek toen ik het ouder gewoonte ­gebruikte.

Maar wat schrijf ik nu? Ouder gewoonte? Kent u die uitdrukking eigenlijk nog wel? Ze bevat een ­oude naamvalsvorm ­(ouder) en uitdrukkingen daarmee raken ook steeds meer in het vergeetboek.

Ouder gewoonte (betekenis: ‘uit gewoonte’) staat weliswaar nog in de Dikke Van Dale, maar in het woordenboek hedendaags Nederlands is deze uitdrukking al niet meer te vinden. In Trouw blijkt de uitdrukking voor het laatst in 2005 te hebben gestaan. In 2009 en 2014 stond ze voor het laatst in NRC en de Volkskrant. ­Opmerkelijk is dat in alle drie ouder gewoonte als één woord werd gespeld: oudergewoonte. Misschien is die afwijkende spelling wel het ultieme bewijs dat ouder gewoonte aan het verdwijnen is.

Maar spelling is een ­afspraak en als we mooie oude taalvormen nog wat langer onder ons kunnen houden door de spelling aan te passen, ben ik de laatste om daar bezwaar tegen te maken. Wie ouder wordt, schijnt milder te worden, zelfs als het op spelling aankomt. Wel zou het handig zijn als in digitale woordenboeken een archaïsche uitdrukking als ‘ouder gewoonte’ (met spatie) via de functie ‘zoeken bij benadering’ vindbaar is wanneer je ‘oudergewoonte’ (zonder spatie) intikt.

O ja, dat stukje over schielijk – óók zo’n archaïsche taalvorm – houdt u nog tegoed.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden