null Beeld

Swipen & klikkenKelli van der Waals

Langzaam verschoof ik mijn privacygrenzen in ruil voor winkel­minuten

Laatst begaf ik me eindelijk weer in de boekwinkel die ik al die maanden alleen via de etalage had bekeken. Liep ik weer tussen de stapeltjes op papier gedrukte ideeën en werelden – vijfhoog bij de kassa, rechtopstaande enkelingen in de houten kasten achterin; fictie, non-fictie, kunst, kinder. Een snuffelrondje dat ik zo vaak maakte, tot december 2020. De plotselinge lockdown liet geen ruimte voor afscheid, in het laatste uur winkelen stonden kinderkerstcadeaus hoger op de hamsterlijst dan lectuur.

Nu had het vaste ritueel iets verhevens gekregen, een rite de passage tot de post-tweede-golf-maatschappij (of derde golf, wie weet het nog?). Iets bijzonders, clandestien bijna. Zo snel kun je blijkbaar afleren dat iets gewoon mag. Eerst menselijke nabijheid en onbezonnen niezen, toen het dragen van een aan te gluren kapsel en uiteindelijk zelfs – onbegrijpelijk – de toegang tot boeken, tijdschriften en kranten. (Een sneue blijk van wat in dit land belangrijk wordt gevonden.)

Het was niet de intellect voedende zen-ervaring die ik me had voorgesteld. De klok tikte en die maanden moesten ingehaald, het armoedige franjeloze leven in 30 minuten goedgemaakt. Ik probeerde mijn keuzestress te onderdrukken, verzamelde een paar boeken, legde er iets bovenop, en nog wat. Afrekenen en klaar: de gewone wereld was weer een beetje terug en al wat ik ervoor had moeten doen was van tevoren bellen.

Andere winkels wilden meer van me hebben. De grote boekhandel met de roltrappen en de tijdschriften vroeg mijn naam, mijn mailadres en mijn telefoonnummer, en beloofde het adres niet met derden te delen. Vooruit, dacht ik, ik heb door die lockdown toch al zo veel gegevens bij webwinkels achtergelaten. Hier begon de glijdende schaal: langzaam verschoof ik mijn privacygrenzen in ruil voor winkel­minuten. Van de boekhandel naar de Hema, de Zara, de Intratuin. De kledingwinkel linkte naar een document van zestien pagina’s ‘privacybeleid’. Het tuincentrum wilde naast de basics ook weten of ik een man of een vrouw was en waar ik dan precies woonde, anders kwam ik er niet in.

Big spending met geld én gegevens

Ik gaf het ze: wat gegevens hier, wat data daar, nog iets erbij, en nog wat. Big spending met geld én gegevens. Op goed vertrouwen dat er zorgvuldig mee om zou worden gegaan – lekker naïef gedacht, met deze snel opgezette houtje-touwtje-oplossingen. Deze week nog bleek de informatie van 533 miljoen Facebookgebruikers te zijn gelekt: volle namen, telefoonnummers, Facebook-ID’s, verjaardagen, bezochte locaties en mailadressen. Het is maar een van de vele lekken in het nieuws de laatste jaren, van LinkedIn tot Dropbox, Foodora en de GGD. Ga maar eens naar haveibeenpwned.com, daar kunt u zien hoe vaak uw gegevens ergens zijn weggehackt.

Maar soms moet je gewoon winkelen in levenden lijve, zodat je kunt inventariseren, beoordelen, ontdekken wat je nodig hebt. Het is geloof ik ook de bevrediging van een biologische verzamelbehoefte. En straks moeten we waarschijnlijk nog veel meer inleveren, met het terughalen van de levensfranje. Dan rijden we door snelteststraten om een concert of theatervoorstelling te ­bezoeken, gooien we die gezondheidsgegevens in een app. Anders mag je niet gaan, dus in goed vertrouwen dan maar?

Of misschien toch even flink bediscussiëren en over nadenken. Met behulp van een boek, uit uw plaatselijke handel.

Swipen & klikken - Kelli van der Waals bespreekt opvallende trends en discussies in online media. Eerdere columns vind je hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden