Langzaam keert het avontuur terug in de jazz

De Amerikaanse saxofonist Kamasi Washington trad met het Metropole Orkest op tijdens de eerste dag van North Sea Jazz in Ahoy Rotterdam. Beeld anp
De Amerikaanse saxofonist Kamasi Washington trad met het Metropole Orkest op tijdens de eerste dag van North Sea Jazz in Ahoy Rotterdam.Beeld anp

Koud binnen in Ahoy kijkt de North Sea Jazz-bezoeker naar een projecteerde tekst van de Duitse filosoof Friedrich Nietzsche. Enkele citaten werden door de jonge Nederlandse rietblazer Joris Roelofs gebruikt als basis voor zijn 'Rope Dance'. Leidmotief is Nietzsches notie van de danser - iemand die durft.

Mischa Andriessen

Een gewaagde keuze van Roelofs: de belangrijkste kritiek op zijn generatie als uitgangspunt kiezen voor zijn compositie-opdracht. Vaak is gezegd dat jonge jazzmusici te weinig risico's nemen. Nou is de even virtuoze als bedachtzame Roelofs niet op slag een wildebras geworden, maar 'Rope Dance' bewijst dat de blazer los wil komen van ingesleten patronen. Dat vertaalt zich naar de inbreng van de gedreven spelende fagottist Bram van Sambeek. Het klinkt ook door in Roelofs' solo's die intenser zijn geworden. En inderdaad ook avontuurlijker.

Geleidelijk keert het avontuur terug in de jazz. Steeds meer artiesten leggen nieuwe verbindingen en gaan geestdriftig op onderzoek uit. Sommigen kiezen een route via de vrije jazz uit de jaren zestig, anderen haken aan bij ontwikkelingen in de pop of de hedendaags gecomponeerde dan wel elektronische muziek. Dat is grappig genoeg weer even wennen. Jarenlang kreeg de jazzliefhebber overwegend technisch verbluffende, maar ook wat koudbloedige muziek voorgeschoteld. Nu het streven naar spelperfectie niet altijd meer voorop wordt gesteld, gaat ook het nodige mis. Zo waren er veel momenten waarop de musici elkaar niet vonden. Maar ook momenten waarop het ineens allemaal samenkwam en een oprechte passie voelbaar was.

Het optreden van Kamasi Washington was daarvan een voorbeeld. Compleet met koor en strijkersorkest onthaalde de saxofonist het publiek aanvankelijk op een pandemonium. Elke sectie stond scheef op de andere. Maar wie niet vluchtte, kreeg een kwartier later een ontroerende ode aan Washingtons grootmoeder te horen, waarin de intentie het duidelijk van de imperfectie won.

Tekst loopt verder onder foto.

De Amerikaanse rhythm & blues band Vintage Trouble met leadzanger Ty Taylor. Beeld anp
De Amerikaanse rhythm & blues band Vintage Trouble met leadzanger Ty Taylor.Beeld anp

Vaste bezoekers van North Sea Jazz hebben trompettist Christian Scott zo'n beetje zien opgroeien. Het blitse joch van een paar jaar terug is nu een jongeman die zijn grenzen voortdurend verlegt. Omringd door zeer jonge musici hoor je hem zoeken naar iets anders. Sommige ideeën zouden in de oefenruimte mogen achterblijven, maar er zitten ook goudklompjes in zijn composities die geleidelijk aan worden uitgebikt.

Geduld hebben. Wat waardevol is, laat zich niet altijd meteen herkennen. Zo bezorgde de Noorse drummer Gard Nilssen de dienstdoende suppoosten een lachstuip, terwijl het juist prachtig was te horen hoe hij probeerde een solo op te bouwen met slechts een bekken. Nilssens heerlijk grillige trio zat als gebruikelijk weggestopt in de allerkleinste zaal van Ahoy. Het experiment klonk niettemin ook in de grotere North Sea-zzalen. Die bleken helaas soms maar teleurstellend gevuld, zoals bij het concert van het uitmuntende Kneedelus.

Trio's
Publiek voor de uitblinkende trio's was er op de zaterdag gelukkig genoeg. Zoals dat van Aruán Ortiz, een jonge pianist die spannend werkt met in- en uit elkaar schuivende patronen. Op het eerste gehoor moeilijk te doorgronden, maar wie de moe geluisterde oren tijd gunde, hoorde verfijnde ritmes en harmonieën. Ook het trio van drummer Ches Smith met pianist Craig Taborn en altviolist Mat Maneri wist de luisteraars steeds te verbluffen met wendingen die geen mens zag aankomen en toch heel natuurlijk klonken.

Vanzelfsprekend en verrassend bleek ook de muziek van saxofonist James Brandon Lewis. Hij mengt free jazz met hiphop, dermate fris en bezield dat de zaal volledig plat ging. Het laatste nummer was een ode aan trompettist Don Cherry. 'Omdat hij risico's durfde te nemen,' zei Lewis. Dat waren geen loze woorden. Lewis heeft net als Roelofs, Scott, Washington en al die anderen begrepen dat je je moet uitstrekken, omdat de muziek die je droomt anders niet bereikbaar blijkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden