Review

Langgerekte 'Munich' moet het zeker niet van de spanning hebben.

Steven Spielberg zette geen publiciteitscampagne op touw voor zijn nieuwe thriller 'Munich'. Dat hoefde ook niet, bij een film over de terroristische aanslag bij de Olympische Spelen van München anno 1972 komt het rumoer vanzelf.

Anders dan in zijn eerdere serieuze, politiek historische speelfilms, Saving Private Ryan, Amistad en Schindler's List, kauwt Spielberg hier op een oorlog die nog niet voorbij is. De vele commentaren in de Amerikaanse media bewijzen dat; door de film zelf komt al die aandacht namelijk niet, het is de zwakste in dit illustere rijtje.

Het door het curieuze duo scenarioschrijvers Eric Roth ('Forrest Gump') en Tony Kushner ('Angels in America') geschreven 'Munich' gaat niet over de Palestijnse aanslag zelf maar over de (deels fictieve) Israëlische reactie daarop.

De aanslag wordt wel in beeld gebracht, in archiefbeelden én in fantasiebeelden van betrokkenen die zich het tafereel voor de geest halen: hectische en bloederige flarden film waarin de dreiging van dat ene televisiebeeld wat ik mij herinner van München (gesloten Olympisch appartement) niet terugkeert.

Dreiging en angst zijn ook niet het thema van deze film; Munich gaat over wraak en het corrumperende effect van wraak. 'Vandaag zie ik de wereld met nieuwe ogen', zegt zorgelijke Golda Meir tijdens een crisisvergadering - de eerste plechtige formulering in een film vol zware zinnen. 'Met hen die de wereld niet met ons willen delen, willen wij de wereld ook niet delen', aldus Meir.

Mossad-agent Avner (adequaat neergezet door de ook als Hulk al melancholieke Eric Bana) krijgt de opdracht om met vijf zonderlinge hulpjes elf spilfiguren binnen Palestijnse terroristische organisaties te vermoorden.

In de bijna drie uur 'Munich' worden die moorden dan een voor een afgewerkt. We beginnen in Rome, eindigen in Londen, en belanden - hoppend door die schijnbaar ondoordringbare maar oh zo pittoreske smeltkroes die Europa heet - tussentijds ook nog op een woonboot in Hoorn waar een Nederlandse huurmoordenares het loodje legt.

Het resulteert in het potsierlijke beeld van twee fraaie borsten en daartussen een gaatje waaruit het bloed naar buiten gulpt. Zie hier de immoraliteit, schreeuwt dat beeld - overduidelijk. Zoals ook alle shots van kinderen tussendoor, die door de agenten gespaard worden maar wel hun ouders verliezen, meer sentimenteel zijn dan confronterend.

In tegendraadse analyse beperkt Spielberg zich tot gesprekjes tussen de agenten over kosten (geweld kost geld?) en tot de maffia-achtige rol van een Franse huurling die Avner laat weten waar hij zijn doelen kan vinden, en die diezelfde betrokkenheid ook heeft bij PLO, Eta en Ira.

Maar zulk cynisme krijgt nooit glans bij Spielberg, dat wisten we al. De ideologische onthechtheid van het Franse netwerk leidt tot de eerste morele twijfel bij agent Avner: wat is er nog waarachtig wanneer iedereen de ander potentieel naar het leven staat? En dan huppelt er weer een kindje door het beeld.

Van de spanning moet het uitgerekte 'Munich' het niet hebben, bij de tweede moord begin je al te tellen, maar van politieke analyse moet 'Munich' het ook niet hebben. Geen nieuwe inzichten in Palestijns of Israëlisch handelen, geen gevaarlijke partijdigheid, de film is zelfs vervelend evenwichtig.

Dat de Amerikanen zich toch hebben opgewonden ligt uiteraard aan de actualiteit; zo werd Spielberg ervan beschuldigd in het laatste shot een verband te leggen tussen Israëls politiek en 11 september. Toch schijnt ook die laatste zwenking richting 'Twin Towers' slechts een sentimentele geste. Als 'Munich' iets duidelijk maakt is het dat ook de super-entertainer zich kan vertillen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden