Boek van de week

Laat los, die vos!

Beeld ANP

David Garnetts vergeten klassieker ‘Vrouw of vos’ krijgt alsnog een warm onthaal.

Als mevrouw Tebrick tijdens een boswandeling onverwachts in een vos verandert, staat het leven van meneer Tebrick op z’n kop. Dat van zijn vrouw vermoedelijk ook, maar wat de lezer van haar beleving meekrijgt, is uiteindelijk allemaal zijn interpretatie. De liefde waarover deze kleine roman verhaalt, komt waarschijnlijk toch vooral van één kant.

Meneer Tebrick heeft het dus ineens met de vossenvariant van zijn vrouw te stellen. Dat is niet makkelijk. Maar hij houdt nu eenmaal zielsveel van haar. Hij aanvaardt haar meteen zoals ze is. Zijn liefde overstijgt alles. Zélfs als hij zijn aanvankelijke hoop - namelijk dat ze binnenkort weer terug zal veranderen in een mens - moet laten varen. Zelfs als zijn vrouw haar eerste duifje vermoordt en langzaam maar zeker verwordt tot een wild dier.

Meneer Tebrick stuurt hun personeel weg, gaat verhuizen, laat zijn nieuwe landgoed omheinen. Telkens weer voegt hij zich volkomen naar de veranderde situatie en probeert daarmee zijn vrouw niet te verliezen. Totdat het moment komt dat ze zich door geen enkel hek meer in bedwang laat houden, en hij moet accepteren dat zij in het bos verdwijnt om zich bij de wilde vossen te voegen.

Meneer Tebrick zelf is intussen flink vereenzaamd. Hij heeft al het contact met andere mensen gestopt en verwaarloost zichzelf.

Men vermoedt dat hij gek geworden is. Hij gaat ten onder aan de liefde. Pas als hij zijn vos maanden later weer terugziet met een nest welpjes, leeft hij weer op. Hij bezoekt zijn vrouw en haar kinderen dagelijks. Hij ligt te slapen voor hun vossenhol, leert haar kinderen kennen, geeft ze namen, denkt na over hun opleiding.

In deze tijd zou men hem ten strengste aanraden zich meer op zijn eigen leven te richten. Wij zouden reppen over eigenliefde. En laat die vos los! Maar meneer Tebrick gelooft in de liefde.

Deze puntgave klassieker van David Garnett - hij behoorde tot de Bloomsbury Group met o.a. Virginia Woolf - is meer dan alleen een subliem sprookje, meer dan een allegorische vertelling, het is óók meer dan een ontroerend liefdesverhaal over huwelijkse trouw, en precies dát maakte dat het bij verschijning in 1922 al meteen unaniem lovend ontvangen werd.

En ook nu bij deze heruitgave, vertaald door Irwin Droog, wordt het boek weer warm onthaald. “Het mooiste, absurdste en inleefbaarste liefdesverhaal dat ik ken”, volgens Judith Herzberg.

Het is niet zo’n absurd verhaal als het lijkt. Toegegeven, het gebeurt in de realiteit niet vaak dat onze naaste van het ene op het andere moment een vos wordt, maar toch, hoe vaak horen we niet dat een partner plotseling was veranderd in een ‘ander mens’?

Was hij of zij een dag eerder nog gewoon de oude vertrouwde geliefde, de volgende ochtend staat daar - naar het schijnt - een vreemde voor onze neus. En het onherroepelijke vervreemdingsproces tussen twee echtelieden is begonnen.

Lees verder na onderstaande afbeelding.

Beeld Gratis

Het is vooral de archaïsche vertelstem van Garnett die het boek zo volstrekt geloofwaardig maakt. Nergens wordt deze metamorfose een flauwe truc. Door zélf alle twijfels omtrent de waarachtigheid van deze gedaanteverwisseling alvast te benoemen en/of te verklaren, is de schrijver zijn lezers - heel slim - telkens een stap voor. Het kan niet anders zijn gegaan.

De schrijver zegt ons zeker niet te willen ontmoedigen een poging te doen dit schijnbare wonder te verklaren, maar dat hij ook goed begrijpt dat dat heel lastig zal worden omdat de metamorfose van mevrouw Tebrick zo plótseling plaatsvond én omdat het gebeurde toen ze al een volwassen vrouw was. Het zou, natuurlijk!, allemaal een heel stuk logischer zijn geweest als het was gebeurd toen ze een jong kind was, en als de gedaanteverwisseling heel geleidelijk aan had plaatsgevonden.

Maar nee, hier was sprake van iets heel anders.

“Het is werkelijk een wonder; iets wat volledig buiten onze wereld valt; een gebeurtenis die we zouden accepteren in de Heilige Schrift (…), maar die we niet verwachten tegen te komen in een tijd dicht bij de onze, gewoon bij onze buren in Oxfordshire.”

Trefzeker leidt Garnett zelf ons zijn verhaal binnen, spreekt ons daar regelmatig rechtstreeks toe, en maakt op deze manier het onwerkelijke werkelijk. En - zoals de vertaler al opmerkt in zijn nawoord - misschien is dat wel het échte wonder van dit boek.

Lees verder na onderstaande afbeelding.

David Garnett. Beeld gratis

Vergeten schrijver met vossenstreken

David (Bunny) Garnett (1892-1981) droeg als kind graag een mantel van konijnenbont wat hem de bijnaam ‘Bunny’ opleverde. Als dienstweigeraar bracht hij de oorlogsjaren van de Eerste Wereldoorlog door op een boerderij in Sussex waar hij de kunstschilder Duncan Grant leerde kennen met wie hij een verhouding kreeg. Zo belandde hij in een driehoek met Grants minnares Vanessa Bell én in de kunstenaarsclan de Bloomsburygroep waar Vanessa’s beroemde zus, schrijfster Virginia Woolf, ook toe behoorde. De verhouding met Grant kreeg een ‘incestueus’ vervolg in de verhouding met Angelica, de onwettige dochter van Vanessa Bell en Duncan Grant. Bij Angelica’s geboorte bezwoer David Garnett dat hij haar later zou trouwen, en zo geschiedde ook toen David 50 en Angelica 24 was. Dit tot afgrijzen van haar ouders, en later ook van Angelica zelf, die haar ‘libertijnse’ jeugd vol geheimen vastlegde in een spraakmakende, bittere autobiografie ‘Deceived with Kindness’. Het echtpaar kreeg vier dochters en scheidde in 1961. David Garnett verhuisde daarop naar Frankrijk waar hij de rest van zijn leven woonde.

Recensenten van Trouw bespreken wekelijks pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers. U vindt het via trouw.nl/boekrecensies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden