Klassiek & zoPeter van der Lint

Laait de vete bij de Wagners weer op?

De Wagners zijn in Duitsland een soort koninklijke familie. Bij gebrek aan echt blauw bloed. En net als bij hun royale soortgenoten is de stamboom van de Wagners inmiddels uitgegroeid tot een enorme woudreus. Tussen al die takken hangt altijd wel een twijgje dat niet zo goed wil groeien – lees: deugen. Ook al precies zoals dat bij koningsstambomen gaat. Toch zag het er lang naar uit dat de Wagner-stam in niets zou lijken op de afstammelingen van de Germaanse oppergod Wotan, door Wagner opgevoerd in zijn magnum opus ‘Der Ring des Nibelungen’.

Richard Wagner kreeg met zijn tweede vrouw Cosima (dochter van Franz Liszt) drie kinderen. De oudste (Isolde) werd later als onwettig bestempeld, de tweede (Eva) kreeg geen kinderen, en de derde (Siegfried – die van de ‘Siegfried-Idyll’ –), was een verstokte homo. Pas toen hij trouwde met de Britse Winifred Williams kreeg de toen al 48-jarige Siegfried in vier jaar tijd vier kinderen: Wieland, Friedelind, Wolfgang en Verena. De stam was gered. Ik heb Verena Wagner, het langst levende kleinkind, in Berlijn bij een Wagner-première bij toeval ooit nog een hand gegeven. Dichter bij de Wagners ben ik nooit gekomen, en dat is ook niet nodig. Het is niet alleen een heel verdeelde familie, maar ook een behoorlijk verknipte.

Als de Wagners een koninklijke familie zijn, dan is het Festspielhaus in Bayreuth hun paleis. Wagner liet het unieke theater met geld van de Beierse koning Ludwig II bouwen. In 1876 werd het geopend met de wereldpremière van de ‘Ring’. Sinds dat jaar is er in Bayreuth elke zomer een Wagnerfestival, en al die jaren stond er een heuse Wagner aan de leiding. Na Richard werd dat zijn weduwe Cosima. Daarna nam zoon Siegfried het over, gevolgd door zijn weduwe Winifred. Die redde het failliete festival in 1933 door haar vriendschap met Adolf Hitler, die er net als Ludwig II enorm veel geld inpompte. Na de oorlog was de plek uiteraard nogal ‘besmet’ en ging het zes jaar op slot. In 1951 begon het zogeheten ‘Neu-Bayreuth’, onder de duo-leiding van kleinzonen Wieland en Wolfgang. Na Wielands dood in 1966 werd Wolfgang alleenheerser.

Heftige vetes en geruzie

Er was toen al snel sprake van heftige vetes en geruzie tussen de Wagner-stammen. Vooral Wieland-dochter Nike, ooit gedoodverfd als opvolger, roerde zich. Ondertussen wierp Wolfgang-zoon Gottfried zich op als zeloot tegen het naziverleden van zijn familie, en schreef er een boek over. Voordat vader Wolfgang in 2010 stierf, had hij het leiderschap al overgedragen aan zijn dochters Eva en Katharina. Dat zijn halfzussen, net als de Wotan-dochters Brünnhilde en Sieg­linde in de ‘Ring’. Eva gooide na een paar jaar het bijltje erbij neer. En zo werd Katharina Wagner de nieuwe koningin van Bayreuth. Sceptici kregen ongelijk, want na wat missers bloeide Bayreuth onder haar leiding weer op.

Maar een paar weken geleden werd bekend dat Katharina wegens ernstige gezondheidsproblemen de leiding van het festival heeft moeten opgeven. De Festspiele waren deze zomer al afgelast vanwege corona en dus hebben de betrokkenen wat adempauze. Want wat nu? Voor het eerst is er geen ware Wagner als leider van het Wagner-Walhalla. In de pers vroeg men zich al af of dat wel nodig was, een echte Wagner. Maar je kunt de klok erop gelijk zetten dat de vetes weer oplaaien. De neven en nichten maken zich op voor de strijd om de troon.

Peter van der Lint schrijft iedere week met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden