Opinie

Kwetsbaar en eenzaam en nergens sentimenteel

De wereld hangt van onbegrijpelijke tegenstrijdigheden aan elkaar. Volgende week gaat de choreograaf Hans van Manen naar Sint-Petersburg om over de instudering van zijn balletten bij het wereldberoemde Kirov Ballet te praten, terwijl 'zijn' Nederlands Dans Theater de afgelopen jaren juist steeds minder plaats voor zijn werk heeft ingeruimd. Heel begrijpelijk houdt de dansmeester de eer aan zichzelf en neemt hij afscheid als huischoreograaf bij NDT.

Het gezelschap ziet zich nu geconfronteerd met het vertrek van een choreograaf die een belangrijke pijler van het gezelschap zou moeten zijn. Dit wordt pijnlijk duidelijk in de 'hommage;avond' waarin Hans van Manen de vrije hand heeft gekregen zijn -weliswaar niet als zodanig aangekondigde- afscheidsprogramma samen te stellen.

De avond zou dus al bij voorbaat een 'lekker puh'-sfeertje kunnen dragen, maar is gelukkig een 'chique' selectie van Van Manens tijdloze werk geworden, aangespoord door een mooi videopor;tret van Henk van Dijk en eindigend met een liefdevol eerbetoon van zijn 'opvolgers' Lightfoot/;León.

Van Manen had geen betere selectie kunnen maken om zijn NDT-periode uit te luiden. In de klassieker 'Grosse Fuge' uit 1971, wordt erotiek tussen vier mannelijke en vier vrouwelijke dansers in spannende geometrische patronen omgezet. Alhoewel wat onwennig gedanst, staat het meesterwerk door de prachtige compositie zoals altijd als een huis.

Het wonderschone duet 'Two' uit 1990, prachtig uitgevoerd door Bregje van Balen en Joeri de Korte, is wederom als een toverbal: de emoties en intenties komen in prachtige kleuren steeds weer in andere laagjes te voorschijn. Maar dé verrassing is 'Situation'. Dit 'oudje' uit 1970 blijkt met de beelden uit de Iraakse Aboe Ghraib-gevangenis op het netvlies akelig actueel. Op geluid van mitrailleursalvo's, dichtslaande deuren en dreigend gefluit gaan vijf dansparen elkaar met geweld en agressie te lijf in een kale witbetegelde cel.

Geliefde ex-dansers Paul Light;foot en Sol León, die in veel van Van Manens balletten excelleerden en sinds 2002 als huischoreograaf bij NDT opereren, creëerden voor hun grote inspirator een ballet, waarvoor ze zelfs een 'time-off' van een jaar hebben onderbroken. Als hun 'Source of Inspiration' staat voor wat het duo voor Van Manen voelt, mag de meesterchoreograaf zich verheugen in enorme liefde en bewondering. Het ballet heeft de terloopsheid en bewegingsgrapjes van Lightfoot/Leóns vroegere werk verloren, sterker: 'Source of Inspiration' is bloedserieus en bloedmooi. Twee dansers staan in een lichtzuil, een danseres beweegt zich over een kruisvormig lichtend pad. Met wilde draaien en sidderende bewegingen komen ze samen in betoverende duetten en in een magisch unisono.

Het werk oogt complex door de onvoorspelbaarheid van de beweging, maar is nergens bedacht. Zonder enige gêne wordt gespeeld op sentimenten als nostalgie en eenzaamheid, maar sentimenteel wordt het geen moment.

In het dramatische einde valt het zwarte achterdoek naar beneden. Daarachter komt een immens fotoportret van Hans van Manen te voorschijn. Van Manen staat met gebogen hoofd en gespreide armen in dezelfde kruisvorm als waarin de danseres haar tocht begon. In alle kwetsbaarheid, schoonheid en menselijkheid. Wat een cadeau!

Van Manen heeft aangegeven nog wel beschikbaar te zijn voor instudering van bestaand repertoire. Als 'Source of Inspiration' het resultaat is van de invloed die Van Manen heeft op een nieuwe generatie choreografen, mag je hopen dat het NDT-management veelvuldig van zijn aanbod gebruik gaat maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden