Review

Kwanselbieren, pelen, en beerjagen op een slechterik

Gerard Rooijakkers: Eer en schande - volksgebruiken van het oude Brabant. Sun, Nijmegen; 176 blz. - f 29,50.

In Nuenen werd hij voor een ploeg gespannen en moest het eigen erf omploegen. Deze voorbeelden van volksgerichten komen uit het boek 'Eer en schande' van de cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers, dat voortvloeit uit een radio-serie van Omroep Brabant. En die borduurde weer voort op Rooijakkers alom geprezen dissertatie uit 1994 'Ritue-le repertoires - Volkscultuur in oostelijk Noord-Brabant, 1559-1853'.

Waar het proefschrift het lezers niet makkelijk maakte door te beginnen met liefst vier wetenschappelijke hoofdstukken, is 'Eer en schande' zeker geschikt voor een breed publiek. Het boek leest vlot en is geïllustreerd met veel helle kinderprenten. Korte blokken tekst geven de achtergrond van bijvoorbeeld de kwanselbieren (traktatie bij een huwelijk) en het pelen (versieren van kinderlijkjes).

Deze volksgebruiken zijn volgens Rooijakkers geen uitingen van irrationeel gedrag, maar middelen om iemands status aan te geven. Ze dienden soms ook om degenen te bestraffen die de regels van de gemeenschap schonden en zo de eer van hun naasten bezoedelden. En iemands eer woog in het vroeg-moderne Brabant heel zwaar. Vorm en inhoud van de rituelen hielden dan ook verband met de symbolen van eer en schande. Een platgetreden erf gold als teken van harmonie. Wie voor zijn eigen ploeg was gespannen, moest jaren wachten voor die publieke straf weer was weggezakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden