Vakbond

Kunstenaars stellen de staat aansprakelijk voor coronaschade

De bouwmarkt mocht wél open, theater en museum bleven dicht tijdens de coronacrisis.  Beeld ANP
De bouwmarkt mocht wél open, theater en museum bleven dicht tijdens de coronacrisis.Beeld ANP

Samen met negen creatieve zzp’ers klaagt de Kunstenbond de Staat aan. Ze eisen binnen vier weken compensatie van misgelopen inkomsten tijdens de coronacrisis. Anders volgt een rechtszaak.

Iris Pronk

Maar liefst 1,6 miljard euro liepen kunstenaars en andere creatieve zzp’ers mis als gevolg van de coronamaatregelen, zo heeft de Kunstenbond berekend. Volgens de vakbond is de Staat aansprakelijk voor die schade, daarom moet de regering binnen vier weken met een compensatievoorstel komen. Gebeurt dat niet, dan spant de vakbond een rechtszaak tegen de Staat aan.

De belangrijkste grond voor die zaak is de ongelijke behandeling, zegt Kunstenbond-directeur Ronald Gijsbertsen. De verliezen in de culturele sector zijn onevenredig groot. De bouwmarkt mocht wél open, het museum bleef dicht. Op de tribune van de Formule 1 in Zandvoort zat 65.000 man, popconcerten werden afgelast. Volgens de vakbond werd de culturele sector ‘stelselmatig uitgesloten van versoepelingen’.

Tegelijkertijd was er weinig specifieke overheidssteun voor de vele zelfstandigen in de sector – meer dan de helft is zzp’er. Geld bleef soms bij instellingen op de plank liggen, kunstenaars waren aangewezen op een Tozo-uitkering of bijzondere bijstand. Of ze aten hun spaargeld en pensioen op.

‘Ze oogden heel begaan, maar er veranderde helemaal niks’

“We waren aan het eind van onze mogelijkheden", zegt Gijsbertsen. “We hebben twee jaar lang overlegd met de instellingen en het ministerie. Het eerste jaar geloof je nog in beleidsbeïnvloeding en redelijkheid. Ze oogden heel begaan, maar er veranderde helemaal niets. Daarom zijn we nu een rechtszaak aan het voorbereiden.”

Die zaak is volgens hem wel kansrijk. “De rechter treedt de laatste jaren vaker corrigerend op waar het overheidsbeleid betreft. Wij vinden dat we kunnen aantonen dat het coronabeleid voor de culturele sector willekeurig, ongelijk en onzorgvuldig was.”

“Maar ik hoop dat het niet zover komt, ik hoop dat de overheid zegt: deze groep is vergeten en onevenredig hard geraakt, dit gaan we compenseren uit de middelen die we al gereserveerd waren, maar die deze groep helaas niet hebben bereikt.”

Geen boosheid, wel wanhoop

De Kunstenbond trekt in deze zaak op met negen kunstenaars, die lid zijn van de bond. Maar zij staan voor een grote groep creatieve zzp’ers. Die kunnen hun eigen schade melden via de website kunstklaagtaan.nl.

Boos zijn ze volgens Gijsbertsen niet. “Boosheid past niet bij deze groep. Maar ik zie wel wanhoop: hoe ga ik het rooien? Werkenden in de creatieve sector hebben tijdens de pandemie uitstel gekregen van de Belastingdienst, maar de eerste blauwe brieven met tienduizenden euro's aan vorderingen liggen alweer op de mat.” Terwijl er nu nog steeds veel minder werk is, omdat er sprake is van filevorming in de theaters en musea.

De Kunstenbond stuurde de aansprakelijkheidsstelling naar vijf ministeries, waaronder economische zaken en onderwijs, cultuur en wetenschap. Die zijn de brief nu aan het bestuderen en kunnen nog niet inhoudelijk reageren.

Lees ook:

De situatie van jonge kunstenaars is ook na corona ‘bedroevend’ en ‘uitzichtloos’

Geld verdienen met kunst was altijd al een uitdaging voor jonge makers. Maar de coronacrisis heeft hun situatie ‘uitzichtloos en grauwgemaakt.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden